Những âm thanh ở Gare Lyon Part-Dieu

Mỗi khi đi đâu đó rời xa thành phố, Gare Lyon Part-Dieu là cửa ngõ đưa chúng tôi bằng những chuyến tầu. Thường chồng tôi sẽ ghé vào sạp báo hoặc chúng tôi sẽ ngồi nhâm nhi cafe trong lúc đợi tầu. Mỗi khi đến thư viện Part-Dieu hoặc trung tâm thương mại Part-Dieu chúng tôi cũng thường bắt tram và đi bộ xuyên qua ga. Đi qua đi lại nhiều lần thực ra cũng không có gì đặc biệt. Nhưng sự đặc biệt hoặc dấu ấn vẫn thường đến bất ngờ với chúng ta thông qua những chi tiết nhỏ, và nó đọng lại mãi trong ký ức, khiến ta có cảm tình, quý mến và trở nên thân thuộc, có xúc cảm.

 

Một ngày sau vụ khủng bố Charlie Hebdo, an ninh công cộng được xiết chặt hơn ở khắp mọi nơi, tôi cùng chồng đi xuyên qua Gare để đến thư viện. Trong tâm trạng có chút trầm lắng bởi ảnh hưởng của sự kiện tang thương của nước Pháp, tôi nhỏ bé nép vào bên chồng, bàn tay nhỏ nằm trong bàn tay lớn của anh, vừa đi vừa lặng lẽ quan sát xung quanh. Giữa những hối hả của dòng người kéo va li qua lại, đôi ba người lính gác bồng súng lững thững nhìn quanh, mấy con bồ câu vẫn vô tư sà xuống sàn ăn những mẩu bánh mỳ vụn. Trong tiếng ồn ào của người qua lại, tiếng loa thống báo, nổi lên những bản nhạc piano du dương và yên bình của người lữ hành đợi tầu trong sân ga. Vào thời gian trước đó ít lâu tôi được biết đến một cuộc thi Piano sân ga được tổ chức bởi ngành đường sắt. Tiếng piano trong không gian khi đó gợi lên một thứ xúc cảm đặc biệt, neo vào hồn tôi như một vết dấu không phai mờ. Rằng cái ác hay sự khủng bố chẳng bao giờ làm cho con người ta phải run sợ. Cuộc sống vẫn tiếp diễn với những nhịp điệu vốn có của nó. Những chuyến tầu vẫn rời đi. Những người lữ hành vẫn chuyển động. Những bản nhạc vẫn vang lên trên khắp những nẻo đường dừng chân…

Hai tuần trước, sau khi rời thư viện, tôi ghé qua quán Starbucks trong ga. Một quán khá nhỏ nhưng nhạc hay và có một cái bàn hình tròn ốp quanh một cái cột. Mọi người ngồi đó sẽ không nhìn thấy nhau, không nhìn thấy bên ngoài, mà thực sự đắm chìm trong không gian của riêng mình, với những cái đèn chụp rất sáng thả từ trên trần nhà xuống chỗ ngồi. Tôi ngồi ở chiếc ghế salon đỏ nơi góc quán, góc nhìn hướng ra cái bàn tròn ốp quanh cái cột gỗ đó, và đằng sau nó là mặt kính nhìn ra chiếc thang cuốn kéo lên sân ga. Từng dòng người lên sân ga bắt những chuyến tầu sẽ đứng lên đó cùng va li túi xách, dịch chuyển và biến mất trên khoảng ánh sáng ở bên trên. Trong quán, những vị khách đợi tầu đi vào cùng hành lý, uống cafe, sạc điện thoại, đọc sách, rời đi, rồi người khác đến, lại rời đi, rồi người khác đến. Âm nhạc, ánh sáng, cafe trong quán và dòng người chuyển động không ngừng mang cho tôi những cảm xúc lâng lâng về cuộc sống. Tất cả những âm thanh ồn ào tự dưng biến mất nhường chỗ cho âm nhạc. Tất cả sự hỗn độn này có một thứ níu con người ta bám chặt lấy mình, âm nhạc. Nó đưa ta vào trong một thế giới riêng, bao trùm ta vào một căn phòng với những bức tường vô hình trong suốt. Ở trong đó, tâm hồn ta được này nở, ta lặng lẽ quan sát thế giới, lặng lẽ suy tư, trong xao động mà tập trung kỳ lạ, trong chuyển động mà tĩnh vô cùng.

Sáng nay tôi lại đến thư viện. Tôi băn khoăn mình sẽ ngồi viết trên thư viện hay ngồi ở ga. Lúc đi qua ga tôi cố gắng quan sát kỹ hơn để kiếm tìm những điều khác biệt với mọi ngày. Nhà ga tất nhiên chẳng có gì đặc biệt ngoài những dòng người đi lại. Nhưng nếu để ý kỹ hơn ta sẽ thấy rõ những âm thanh khác biệt của cuộc sống như một ban nhạc không cần nhạc trưởng. Những bước chân dội vang trên nền ga như âm thanh của những bộ gõ kéo theo tiếng bánh xe của những chiếc va li va chạm vào gờ của những viên gạch nền. Ở những chiếc thang cuốn, tiếng rít lên nhè nhẹ kèm theo tiếng phanh của tầu đang vào ga vang vọng từ sân ga xuống bên dưới thông qua khoảng không lộ thiên bên trên. Tiếng nhạc hiệu và loa thông báo. Tiếng người. Và tiếng Piano, níu chân tôi lại. Khoảng không dành cho những người lữ hành chơi đàn nằm gần cửa hàng FNAC và quán Cafe Starbucks. Tôi vào bên trong FNAC chọn sách văn học trong tiếng đàn piano từ bên ngoài vọng vào. Như bao lần ghé các hiệu sách, tất cả những cuốn sách của của nhà văn nổi tiếng tôi đã biết tên, đều mang đến cho tôi những cảm giác kỳ lạ. Quyền này, quyển này, mình đã đọc rồi, bằng tiếng Việt. Nhà văn này, nhà văn này, mình biết tên. Ông ta/bà ta có những cuốn nào chưa dịch ra tiếng Việt? Ôi những cuốn này, cuốn này, mình thực sự muốn đọc nó. Vậy thì chăm chỉ lên, học tiếng Pháp thôi, để được đọc nó bằng tiếng Pháp, để không còn chỉ dừng lại ở việc ra hiệu sách ngắm nó, rồi về. Hoặc mua về vì thích, nhưng chưa đọc được hết. Tôi mua một cuốn sách mỏng của nhà văn Albert Camus rồi ghé sang Starbucks. Âm nhạc trong quán lại như những bức tường vô hình kỳ diệu ngăn cách hết những âm thanh ở ngoài sân ga với không gian bên trong quán. Ngay kể cả tiếng Piano sát bên cạnh cũng không thể lọt được vào bên trong cánh cửa quán đang rộng mở, có hai con bồ câu lững thững đi bộ vào, nhởn nhơ mổ những vụn bánh mỳ trên nền quán.

Trời lạnh nhưng tôi mặc áo mỏng nên ngồi sâu vào góc trong của quán, đúng chiếc bàn vòng tròn và quay lưng ra phía tấm kính mà bên ngoài là chiếc thang cuốn dành cho mọi người lên sân ga. Tôi ngồi đúng vị trí mà hôm trước  những người khách đã ngồi trong tầm quan sát của tôi, từ phía cái salon mầu đỏ. Tôi ngồi đó ăn hai chiếc bánh, uống một ly cafe, đọc cuốn sách mới mua của Albert Camus. Ở những chỗ không hiểu, tôi quay sang hỏi người bên cạnh. Một lúc, người này kéo va li đi, lại một người khác đến ngồi bên cạnh. Tôi lại quay sang hỏi. Rồi người đó cũng rời đi. Tôi vẫn cắm mặt vào cái cột hình tròn to đùng đối diện, với một cái laptop và một quyển sách, cho đến khi đồng hồ trên tay chỉ 12h, tôi đứng dậy đi sang thư viện.

 

Advertisements

Những ghi chép ngắn

1901392_10201323189312789_1471519324_n

 

[25.3.2014]

 

BỌN TRẺ ĐÃ LỚN

 

Năm ngoái, dưới chân cầu thang có 3 chiếc xe đẩy để hơi chật lối đi vào chỗ các thùng thư. Năm nay, không còn thấy chiếc xe nào ở chân cầu thang nữa. Xe đẩy của Bi cũng được gấp gọn lại để trong kho và hàng ngày bạn ấy đi bộ tung tăng đến trường.

 

Có lẽ hai đứa trẻ còn lại cũng đã lớn, hết tuổi ngồi xe đẩy. Hay là chúng đã chuyển nhà? Nhưng không thể cả hai gia đình đều chuyển ra khỏi tòa nhà cùng một thời diểm. Thật ra điều đó cũng có thể xảy ra.

 

Tuy nhiên khả năng lớn hơn là bọn chúng cũng giống Bi, không cần dùng đến xe đẩy nữa. Bọn trẻ đã lớn.

 

===

 

[Ghi chép ngắn][ngày 26.3.2014]

 

NHỮNG CÂY

 

Tôi đặt chân lên nước Pháp lần đầu tiên vào đầu mùa đông năm 2011. Nhưng hàng năm vẫn về VN ăn tết đến cuối tháng 4 mới sang. Đây là năm đầu tiên tôi ở lại nước Pháp vào mùa xuân. Và vì thế tôi mới biết những cái cây trong công viên cạnh nhà, nơi mà vào mùa hè và mùa thu tôi thường đưa con tới chơi hàng ngày, là những cây hoa đào.

 

Có một ngày xuân tôi đứng ngỡ ngàng ngắm chúng, và biết tên của chúng, qua mầu hoa, những cái cây mà những mùa khác trong hai năm qua, tôi không mấy để tâm khi chúng không có gì nổi bật ở phía góc cuối công viên ấy.

 

Tôi là một người sống khép kín, thi thoảng, cũng có vài người bạn tìm thấy tôi theo cách đó. Thi thoảng, tâm hồn tôi bung nở rực rỡ, rồi lại đứng thu mình vào một góc. Nhưng tôi có những người bạn rất chân tình, trong suốt cả những mùa đông.

 

===

 

[Ghi chép ngắn][Ngày 26.3.2014]

 

Lịch sự trong giờ làm việc

 

Người Pháp lịch sự, chuyện đó không phải bàn. Khi đứng xếp hàng trong một cửa hàng socola, bạn cần phải học cách kiên nhẫn đứng chờ người bán hàng tươi cười phục vụ những người khác đến trước, chọn loại này, chọn loại kia, gói trong túi này, bọc trong túi khác, tính tiền, cảm ơn, ra mở cửa cho khách về không quên chúc một ngày tốt lành. Từng người một như thế, rồi sẽ đến lượt bạn, sau khi đứng đực mặt chờ hồi lâu, sẽ được niềm nở phục vụ như vậy.

 

Chuyện tương tự trong một số cửa hàng khác, hoặc những nơi công cộng khác, đặc biệt khi bạn đi khám bệnh. Ôi, bà bác sĩ mới dịu dàng làm sao. Và sau đó bà không thể, và không bao giờ, không làm cái việc nhanh nhẹn đi ra trước bạn qua một hành lang hẹp, mở cửa tiễn bạn kèm theo một lời chúc tốt lành.

 

Tất cả các cửa tiệm thường đóng cửa lúc 7h tối. Vào đúng lúc cái kim phút của đồng hồ vừa vặn chạm đến số 12, bạn đặt chân vào một cửa hàng, chỉ nhận được một sự lạnh lùng của người bán hàng, thậm chí, không cả thèm ngẩng mặt lên, thông báo đã đóng cửa. Tương tự trong một trung tâm ngoại ngữ, khi bạn thật muốn mua một quyển sách để học vào ngày mai, thì cái người ngồi trong bàn giấy kia nói, cô không nhìn thấy tôi đã hết giờ làm rồi à.

 

Khi đi ăn tiệm, xin đừng chọn vào lúc đói, nhất là khi bạn bị tụt huyết áp. Vì khi bạn mong ngóng người phục vụ gần chết thì thằng cha bồi bàn vẫn nhởn nhơ đứng ở góc kia. Này, sao anh ko qua đây phục vụ tôi. Xin lỗi bà, chỗ bà ngồi không thuộc khu vực phụ trách của tôi.

 

Ô cửa sổ nhà tôi

Trong cuốn sách “Je Ne Sais Quoi” nói về đời sống văn hóa Pháp, ngay những dòng đầu tiên có viết, một ngày bình thường của người Pháp bắt đầu bằng việc mở cửa sổ và kết thúc bằng việc đóng cửa sổ.

Những ô cửa sổ ở Pháp là những ô cửa sổ mở rộng, không có song sắt, bên trong là cửa kính, bên ngoài là cửa sắt hoặc gỗ. Mở đầu một ngày người ta mở lớp cửa bên ngoài ra để ánh sáng tràn ngập vào hết căn phòng. Vào những lúc đó, tôi nghe được đồng loạt những âm thanh của những chiếc cánh cửa đang được mở đập vào tường, hoặc tiếng kéo cửa tự động ro ro từ tòa nhà bên cạnh vẳng lại. Tôi cũng có thể nhận biết được việc mở cửa đó thông qua những ánh chớp loang loáng phản chiếu vào ánh mặt trời của những cánh cửa đang được mở ra, chiếu vào chỗ tôi ngồi.

Tuy nhiên, với những ngày không quá lạnh, hoặc nhất là những ngày nắng, dù gió và không khí có thể vẫn còn se se, họ sẽ mở hé cửa hoặc mở tung cửa sổ ra để không khí lưu thông trong nhà, thoát ra những khí độc và đón nhận những luồng khí mới tinh khôi. Vì thế lớp cửa kính ở Pháp có 2 nấc. 1 nấc mở hé và 1 nấc mở tung. Với những ngày nắng ấm người ta mở tung cửa ra, người ta hay để cả chăn hoặc gối lên những khung cửa đó để phơi nắng cho chăn đệm không bị ẩm. Một đặc điểm nữa là người ta hay thò cả chăn, thảm, gối ra ngoài để đập và phủi bụi. Vì thế thi thoảng khi đi trên đường, bạn sẽ gặp ai đó thò hẳn cổ ra ngoài với 1 cái chăn, cái đệm để rũ bụi xuống đất.

Với tôi, những ô cửa mở rộng này có 1 ý nghĩa khác. Là khi đó tôi nhìn thấy cả quang cảnh phía trước. Đó là một khuôn viên nhỏ với 3 cái cây rất to, những thảm cỏ, và được vây quanh bởi 4 tòa nhà cao tầng. Từ ô cửa nhà tôi thấy 3 khu nhà còn lại quây quanh những tán cây đó, bãi cỏ xanh ngắt phía dưới, và bầu trời xanh biếc ở bên trên.

Ba cái cây trong khuôn viên này rất hay. Vào mùa đông trơ trọi không còn chiếc lá xanh nào. Mùa xuân, lá non tơ và mùa hè lá xanh ngắt, rì rào rì rào tiếng gió.

Nền của 3 tòa nhà cao tầng, cộng hưởng với nền trời và ánh đèn cũng tạo nên những bức tranh khá sống động. Có những khi trời biếc xanh không một gợn mây, chỉ có vệt trắng của những chiếc máy bay bay vụt qua bầu trời. Vào những buổi bình minh, khi trời còn nhiều mây đen vì trận mưa hôm trước, nhưng nắng đã lên, nắng chỉ in những vạt nhỏ trên những tầng cao của các tòa nhà, vì ánh mặt trời bị che khuất bởi các tòa nhà còn lại. Tạo nên một bức tranh tối, tranh sáng rất đẹp. Vào những buổi hoàng hôn, trên nền trời đang dần chuyển sang mầu sẫm, các ô cửa đã lên đèn, bức tranh trước mắt tôi lại chuyển sang một gam mầu khác. Mỗi lúc nhìn ra ô cửa đó, đều không bao giờ thấy một sắc mầu giống nhau. Và lúc nào cũng thấy có xúc cảm.

Có những buổi chiều mùa hè, khi mở tung cửa sổ, đang ngồi viết trong tĩnh lặng, thì những đàn chim bay từ đỉnh tòa nhà này rào rào sang tòa nhà bên kia, rồi biến mắt trong nháy mắt, chưa kịp định hình, và không sao níu giữ lại được khoảnh khắc đó. Chỉ thấy một hình ảnh vút qua, và âm thanh còn ở lại.

Có những buổi sớm bình minh, chim hót líu lo trên hàng cây ngoài cửa sổ, thấy đời rộn ràng những niềm vui. Chỉ là bầu trời, tòa nhà, cái cây, những chú chim, nhưng mỗi khoảnh khắc đều đem lại những hình ảnh sống động và biến đổi không ngừng của sự sống.

Suýt nữa tôi đã quên mất những bông tuyết rơi qua cửa sổ vào những ngày đông.

Tôi có một cái bàn bằng kính, nó luôn in hình ô cửa sổ và bầu trời xanh, và vì thế tôi hay để các đồ vât lên đó để chụp ảnh.

Khi tôi đang viết những dòng này, có một chú chim mầu đen, vừa bay đậu xuống một cành cây không chiếc lá nào trước mặt, nó làm cành cây rung rung. Đó là một cảnh động trước mắt tôi, trước một ô cửa tĩnh, trong khuôn viên của 4 tòa nhà tĩnh, bầu trời tĩnh, không gian tĩnh. Thời gian thì vẫn đang trôi, dù ta không nghe thấy tiếng của nó.

Đoàn Minh Hằng

 

Trong thư viện

Giảm thiểu thời gian sử dụng internet mang lại cho con người ta những cảm nhận đẹp và sâu sắc hơn về cuộc sống, sự quan sát và cảm nhận bằng các giác quan tăng lên. Ghi chép bằng lời văn qua cuốn sổ nhỏ, dấu ấn và hình ảnh của cuộc sống đọng lại trong tâm trí ta lâu hơn.
tumblr_lyrejtpP4u1qg8zlao1_1280

Dùng một phép thử cách đây mấy tháng, khi mình quyết định giảm thời gian vào net và bắt đầu ra ngoài quan sát cuộc sống, ghi chép kiểu như vậy, thì những hình ảnh về quán cafe bên bờ sông, chuông nhà thờ, những người đi xe đạp trên cầu, hai ông bà già dắt nhau đi dạo, một đôi trai gái ngồi bên bờ sông mà nhìn cách nói chuyện có thể biết họ tình trong như đã mặt ngoài còn e, một nhóm bạn ngồi bên bờ sông chơi đàn, trên ghế đá đôi tình nhân hôn nhau và cô gái mặc váy xanh, trên đường một chàng trai da trắng tay trong tay với cô gái da đen, bầu trời lúc nào cũng xanh…tất cả còn đọng nguyên trong tâm trí mình những cảm xúc ngọt ngào về cuộc sống…

Hôm nay, hình như 1 độ, trời xám xịt, lá cây ngoài đường cũng không còn để mà xanh, chỉ còn những cành khẳng khiu trụi lá, nhưng có thể nhìn rõ những con chim chuyền cành. Thư viện quận 8 rộng, 4 hay 5 tầng mình cũng chưa đi hết, thích nhất là ở đây thư viện họ để một mặt toàn bộ là kính, và những dãy bàn dài để người ngồi đó có thể phóng tầm mắt ra khung cảnh xung quanh. Phía trước là một khoảng sân nhỏ nhiều cây, mùa này chỉ toàn mầu xám nhưng mùa thu là cả một khung trời vàng của lá.

Mình chọn một chỗ ngồi ở dãy bàn sát mặt kính bên cạnh là một cậu sinh viên đang học bài, khiến mình nhớ lại thời sinh viên đèn sách của mình. Ở tuổi 30+ mà có thời gian đắm chìm với sách là cả một sự cố gắng tập trung cao độ của mình, nhất là với tiếng Pháp. Mình mới được chồng cài cho một quyển từ điển gì đó thật tiện lợi vào ebook reader. Cuốn sách hôm nay mình đọc là Comme le soleil. Có câu mở đầu là Tôi quen bạn ấy vào mùa hè năm ngoái. Ở nhà mình cũng mới mua một cuốn, đoạn đầu có đoạn Nhà tôi chuyển đến một thành phố mới và tôi quen bạn ấy…Chuyện của tuổi teen thường bắt đầu như thế, thật hay.

Mình cũng sẽ bắt đầu tập viết bằng tiếng Pháp, mở đầu bằng một tình bạn tuôỉ teen, cho nó dễ viết.

Lại nói về thư viện, mình có hai ao ước, một là ở VN có những thư viện công cộng như này, hai là mình có thể học giỏi tiếng Pháp để đọc những cuốn sách tuyệt vời ở những thư viện của Pháp như này. Đọc sách, bằng tiếng Việt, đã luôn làm mình cảm thấy hạnh phúc, nay bắt đầu đọc bằng tiếng Pháp nữa, mình rất thích.

Phải nói là đam mê mới đúng.

Hiện nay thì các đam mê của mình bắt đầu được quy hoạch lại, từ 6 tháng nay mình đã quy hoạch lại cái đống sở thích, đam mê với ước mơ của mình lại nhiều lần, và giờ mình đã chốt lại, hẹp thôi, nhưng sâu.

Mình thích.

Trên đường từ nhà ra chợ

DSC_0365

gặp một người vô gia cư quen thuộc. Từ năm ngoái, ông ấy vẫn hay nằm ở cái ban công một cơ quan nào đấy ngay gần nhà mình, râu ria xồm xoàm, quần áo bẩn thỉu. Lần nào mình cũng chào và có lần đi chợ về cho ông ít trái cây nhưng ông không nói gì. Tự hỏi ông ấy sống sót bằng cách nào qua mùa đông và ý nghĩa cuộc đời của ông ấy là gì? Hôm nay thấy ông ấy vẫn muốn tự hỏi câu ấy. Và muốn hỏi thêm rằng sao ông ấy vẫn còn tiếp tục muốn tồn tại, liệu cuộc đời có gì hay với ông ấy không? Năm nay ông có thêm áo mới, mầu xanh và tím, loại dành cho những người trung niên trẻ hơn ông ấy. Và ông ấy nằm ở bậc thềm chỗ khác, ko còn ở dưới mái hiên cũ.

gặp một người nghệ sĩ chơi đàn ở ngay đầu chợ. Đàn gì ko biết nhưng lạ, to. Đấy là một cô gái tóc vàng, trông sạch sẽ và tri thức, tóc buông dài khi cô chơi đàn. Ở phía trước là cái mũ của cô có để 1 cái đĩa nhạc (chắc là của cô) và để mũ ở đó thường để mọi người đi qua bỏ xu vào. Có nhiều loại người chơi đàn trên phố hoặc trên các phương tiện công cộng. Vào những ngày thường thì người ta chơi đàn dạo để kiếm tiền. Những người chơi đàn dạo thì ko gọi là nghệ sĩ được vì trình kém.  Thi thoảng có những người chơi đàn dạo là nghệ sĩ thực thụ. Có một lần mình bị đứng chôn chân trên quảng trường và đắm chìm trong tiếng nhạc violin của 1 người nghệ sĩ. Còn những dịp lễ hội hay quốc khánh nhiều band nhạc ra đường chơi thì cực phê, ko nói làm gì. Họ thường chơi miễn phí, hoặc để đĩa của mình ở phía trước, ai thích có thể lấy và đặt vào mũ bao nhiêu tiền cũng được. Hiếm thấy có nghệ sĩ nào mặt sáng sủa, chơi đàn hay, lại ngồi ở đầu chợ để đĩa nhạc của mình ở phía trước.

Nói chung mua nhiều thứ, bài toán ăn gì hôm nay luôn khó, và phát chán vì tính thiếu sáng tạo của mình. Vừa đi vừa nghĩ nên mua xong một bịch đỗ xanh thì quên ko mang đi. Đi được đoạn khá xa thấy người bán hàng nhớn nhác đi theo tìm mình, bảo là cô ơi cô quên này (bằng tiếng Pháp). May chợ vắng ông ấy tìm thấy mình.

Trên đường về đi qua cái trường học. Hôm trước đi qua đây thấy có một chú đưa thư dựng xe để vào trong 1 tòa nhà, dưới chân chú có một cái núm ti giả dành cho các em bé hay ngậm, ai đó đánh rơi. (Bọn trẻ con bên này 6 tuổi còn ngậm ti giả loe hết cả mồm). Cái ti giả đấy mầu xanh lá cây. Chú ấy hơi lúng túng, định nhặt lên xong rồi lại đặt xuống. Hôm nay đi qua bức tường gần chỗ đấy, thấy có 2 cái ti giả đặt ngay ngắn bên nhau, trong 1 cái hốc tường ngang tầm mắt người đi. 1 cái mầu xanh lá cây hôm nọ và thêm 1 cái mầu tím. Ai đó cẩn thận phết. Quanh đấy ko có cái thùng rác nào. Kể thế thôi để thử tài quan sát của mình ấy mà.

Cuộc sống thế mới đẹp chứ. Bởi vì tẩy chay Iphone nên mới đủ thời gian nhìn ngắm thế giới xung quanh.

Chiều nay mình sẽ đọc Quán trọ hoa diên vĩ và mặc kệ 10 cuốn sách có take note trên goodreads là đang đọc. Kệ chứ, cần phải vuốt ve cái tâm hồn của mình, và nghỉ ngơi sau mấy hôm thức khuya, để dọn dẹp nhà cửa và quay lại với chủ đề, nấu gì ngon để Bi thích ăn đây?

Những câu chuyện nhỏ ở Lyon

vieux-lyon-by-night-photo_1885732-770tall

Chàng hát rong

Chúng tôi gặp anh vào lúc trời chưa lạnh lắm: tôi vừa bước ra khỏi khúc quanh của nhà thờ thì nghe một giọng hát rất khỏe và tiếng đàn rất hay.

Khi đó, tôi đang trong một cảm xúc rất đẹp với phố cổ nơi đây. Hầu như không có xe cộ đi lại. Đường đi được lát bằng đá nhỏ như lòng bàn tay, nhà cửa cũng nhỏ và trông đúng là cổ thật. Các cửa hàng nhỏ xinh lung linh ánh đèn và mỗi một cửa hàng như kể một câu chuyện cổ tích, vì mỗi một cửa hàng bán một loại hàng khác nhau và được trang trí rất đẹp. Ở đây, có thể cảm nhận được bằng mọi cảm xúc, giác quan, ngửi được mùi bánh, mùi thức ăn từ các cửa hàng tỏa ra, nghe được âm thanh của người qua lại qua các nhà hàng đang chuẩn bị đón khách. Và tiếng chuông nhà thờ vang lên văng vẳng giữa buổi chiều đang buông.

Tại khúc quanh của góc phố đó, đúng lúc tôi đến, chàng thanh niên đang chơi một bản nhạc hay. Người hát rong trên phố không phải tôi gặp lần đầu, ở cả Việt Nam hay ở Pháp. Nhưng dù sao, hát hay giữa một khung cảnh đẹp và nhỏ xinh thì sẽ có nhiều ấn tượng hơn. Đặc biệt, hai bên là nhà cao vút, bên dưới là đường lát đá, giọng anh ở giữa, vang lên khỏe khoắn như hát trên một sân khấu có hệ thống âm thanh mộc cực tốt.

Thêm vào đó, khán giả gồm một gia đình có hai cô gái tóc vàng, một cặp tình nhân đang đứng ôm nhau, và vài người khác nữa. Họ dừng lại xem anh hát, vỗ tay, như một sân khấu nhỏ. Hai em gái tóc vàng chạy ra thả tiền vào túi của anh ta hai lần. Tôi cũng vét hết chỗ xu lẻ còn thừa khi đi mua sách ban chiều, cho anh ta một cách hào phóng hơn, những người hát rong trước.

Sau đó, tôi chọn ngồi ăn bên ngoài của một nhà hàng gần chỗ anh hát. Ngồi đây để cảm nhận được mọi người xung quanh đi lại, và muốn giọng hát của anh làm nền cho một buổi tối lãng mạn. Nhưng càng lắng nghe, càng cảm nhận thấy giọng anh như càng gào lên những âm nghe như ẩn chứa bên trong điều gì đó thật khắc khổ. Chẳng còn hai cô bé tóc vàng như thiên thần dành tình cảm trong sáng cho anh, chẳng còn những người vây quanh anh như một sân khấu nhỏ. Mọi người qua lại, bình thường như mọi chuyện nó phải thế.

Khi chúng tôi ăn xong bữa tối kéo dài gần hai tiếng thì chàng thanh niên đã không còn ngồi đó. Đúng như tôi nghĩ, anh phải di chuyển đến một chỗ khác để có thêm người bỏ tiền vào chiếc túi để trước mặt. Chúng tôi lại nhìn thấy anh trước khi bước ra khỏi phố cổ để về nhà khi màn đêm đang buông xuống lạnh giá. Anh ngồi gần một nhà hàng có nhiều lò sưởi, lửa bập bùng cháy cao lên trong một ống thủy tinh dài. Tựa chân cao trên bức tường, cúi thấp cằm sâu trong chiếc áo khoác đen mà trước đó chưa mặc, anh chơi đàn nhỏ hơn như là cho chính mình. Phố cổ về đêm ít người qua lại hơn.

Ăn mày

Trời mưa to, rả rích suốt từ sáng đến tối. Họ không còn ở đó, trước hông một nhà hàng, bên phải siêu thị, ở gần ngã tư.

Một thanh niên chơi đàn, một cô gái mặc váy di gan, một con chó bergie, và một cái mũ phía trước với những đồng xu lẻ. Họ ngồi ở đó như thế cả tuần nay. Có thể họ thất nghiệp, có thể họ vô gia cư, có thể họ lười biếng không thích làm việc. Tôi không biết và cũng không buồn nghĩ họ là ai. Nhưng cái cách họ ngồi bên nhau như thế, như thể là hai người bạn tri kỷ, bình thản, yêu đời, chẳng thèm quan tâm đến dòng người qua lại.

Lúc thì họ thủ thỉ cười. Lúc thì cô gái cắm cúi đọc sách với một tay dụi dụi điếu thuốc vào cái cốc. Cô gái rất xinh, váy cũ nhưng ăn mặc phong cách riêng. Cậu thanh niên thì trông hơi điên điên, chơi đàn không hay nhưng phong cách có vẻ phiêu phiêu. Con chó khi thì nằm dài, khi thì đi lại quanh quẩn. Trời mùa hè chói chang, nắng xiên qua chỗ họ ngồi phản chiếu chiếc váy đỏ rực trong bóng râm.

Mùa đông năm ngoái ở Lyon, tôi thấy một người ăn mày ngồi co ro trong góc phố, nhưng tai đeo headphone, tận hưởng âm nhạc trong cái lạnh giá. Ăn xin ở độ tuổi trung niên ở Lyon đa số có thêm một con bergie. Tôi hỏi chồng nếu như nuôi mình không đủ sao họ lại nuôi cả con chó to lớn như thế kia. Chồng tôi bảo họ cần bảo vệ, họ cần bạn, và họ cần ai đó để ôm trong mùa đông khi không có nhà.

Có thể gặp những người ăn xin trên phố hàng ngày, họ thường chọn một số địa điểm cố định và ngồi một chỗ trong vài ngày. Ví dụ như trước cửa Tabac, trước tiệm bánh ngọt, trước cổng chợ. Đa phần họ đều ngồi im và giơ cái cốc hoặc cái mũ ra. Cũng có những phụ nữ ngồi quỳ trên đại lộ Bellcour. Thi thoảng mới có người ăn xin nhắc người đi đường bằng câu Chào ông, Chào bà, Chào cô. Còn đa phần, họ không mấy làm phiền người qua lại. Cũng có người đàn ông ôm con nhỏ. Có cả phụ nữ ngồi trước Tabac, còn hai đứa con nhỏ tầm 4 đến 6 tuổi chạy nhảy đùa nhau trước nhà chờ xe buýt. Thi thoảng, chúng chạy lại với mẹ. Hiếm người tàn tật lê lết thương tâm.

Có một ông cụ già ngày nào cũng ngồi một mình trước cổng một tòa nhà không rõ là cơ quan gì nhưng không có người qua lại. Hôm nào đi qua cũng thấy ông ngồi đó gặm bánh một mình. Ông ngồi trong góc một mình thôi. Không phải ngồi đó để cái mũ phía trước xin tiền. Có thể là ông không có nhà và ngủ trước mái hiên. Một số người có tài hơn thì có thể biểu diễn âm nhạc. Ngoài ra, họ còn vẽ những bức tranh to trên lòng đường (mà không bị ai đuổi), vẽ ảnh chân dung, biểu diễn nhảy hip hop trên các đại lộ đông người qua lại.

Hôm nay trời mưa to. Nếu ai đó buồn vì bị hủy chuyến picnic và phải ở nhà, thì nỗi buồn của người vô gia cư chắc phải lớn nhiều hơn thế.

Khoảnh khắc một ánh mắt

Hồi mới đến Pháp, điều khiến tôi vui tươi nhất là tiếng nhạc trên đường phố. Đi trên phố được nghe nhạc, giống như được đi trong một đoạn phim. Tôi cũng phân loại hai kiểu người chơi nhạc trên phố, một là nghệ sĩ biểu diễn miễn phí trong những dịp lễ và hai là chơi để xin tiền.

Ở Lyon vào cuối tuần và dịp lễ, trong tầu điện ngầm cũng rất nhiều người thổi kèn và chơi đàn accoocdion để xin tiền. Những người này chỉ biết chơi một bản hoặc cùng lắm là hai, đứng trong toa khi tầu chạy và dừng ở bến kế tiếp, vừa đủ chơi một bản, xin tiền rồi chui ra. (Và chẳng mấy ai cho).

Một hôm, vào một ngày lễ mà mọi người đổ cả ra đường để đi chơi, khi đi rút tiền ở máy tự động tôi thấy một người vô gia cư trải miếng bìa cứng và con chó lúi húi bên cạnh. Từ địa điểm rút tiền đi mua bánh và ra bến metro khoảng 40m tôi gặp bốn người ngồi ăn xin. Lúc đó tôi chợt giật mình, năm nay thấy người ăn xin lại đông hơn năm ngoái. Trong lúc đợi tầu chúng tôi ngồi ăn gói bánh có nhiều chiếc nhỏ, còn một gói khác có một chiếc to tôi để trong túi.

Khi tầu đến tôi bước vào một toa vừa mở cửa thì trong đó có hai cậu bé. Một khoảng 10 tuổi đang chơi đàn và một khoảng 8 tuổi đang cầm cái cốc để xin tiền. Lúc tôi bước vào, cậu bé cầm cái cốc nhìn con tôi đang ăn miếng bánh ngon lành. Ánh mắt buồn thảm của nó tôi không bao giờ quên. Tôi đưa luôn cho nó một cái cuối cùng còn trong gói bánh đang cầm trên tay. Cậu anh vừa chơi đàn vừa nói cảm ơn. Rồi cậu em đi một vòng mà không ai cho tiền.

Tôi đưa cho con trai tôi một đồng xu và bảo nó thả vào cốc của cậu bé. Cậu anh nói cảm ơn. Rồi tầu dừng lại. Mỗi một bến chỉ diễn ra trong một phút. Cậu anh dừng chơi đàn, nó như lưu luyến gì đó, khựng lại, nói “cảm ơn rất nhiều”, rồi bước ra khỏi tầu khi cửa mở. Cậu em bước ra theo, lúc đó mới cân miếng bánh.

Tầu chạy tiếp bến nữa. Cửa mở, lại một tiếng đàn rộn rã từ ngoài vọng vào. Như vậy ngày nghỉ lễ người ta đi chơi nhạc kiếm tiền nhiều hơn. Khoảnh khắc vài chục giây trước khi cánh cửa khép lại và đủ cho tiếng nhạc của một nhóm khác đội vào đó, lòng tôi cảm giác tê tái. Vậy là có thêm nhiều cái bụng đói và ánh mắt buồn như cậu bé kia.

Trong tôi có cái gì đó hết sức rưng rưng trong lòng. Nó trào lên như đợt sóng mạnh. Bởi nó không thông thường là sự thương cảm. Cảm giác đó chính xác là thấy mình còn sống, còn có xúc cảm. Hóa ra tâm hồn mình chưa hóa đá. Mình vẫn còn biết xúc động trước cuộc sống của người khác, còn biết cảm thương vì một ánh mắt buồn.

Ra khỏi bến metro là phố xá nhộn nhịp ngày lễ và người ta tổ chức biết bao hoạt động vui chơi. Suốt cả buổi đi chơi tiêu khá nhiều tiền khiến tôi áy náy vô cùng vì không đưa nốt gói bánh còn lại trong túi cho hai cậu bé. Hoặc là đưa thêm đồng xu to hơn. Ở trên tầu khi bọn chúng chơi đàn là một khoảnh khắc quá nhanh. Tôi mải quan sát ánh mắt và nét mặt của hai cậu bé, chưa kịp nghĩ gì thì tầu đã đỗ mất rồi.

Tôi vẫn mong muốn được gặp lại chúng để có thể cho đi nhiều bánh hơn, cho một đồng xu to hơn. Tôi từng gặp nhiều người chơi đàn vẫn thường hay chơi trên một tuyến metro quen thuộc nên khi đi metro vào ngày lễ, tôi thường mang theo bánh trong trường hợp có thể cho được bọn trẻ con.

Bây giờ tôi không còn thấy vui tươi hay thú vị khi nghe nhạc trên đường phố của những người ăn xin nữa. Khoảnh khắc ngắn ngủi ấy đã đổi thay tất cả trong tôi.
Đoàn Minh Hằng