Công dân toàn cầu

Lời bài hát Đoàn Minh Hằng dịch từ “Citoyen Du Monde” của ban nhạc HK et les Saltimbanks. Bài này nghe nhạc thôi đã thấy hay không ngờ dịch lời xong thấy thật ý nghĩa. Video dưới đây được một tổ chức tình nguyện ở Calais thực hiện, lồng những hình ảnh chụp và quay tại trại tị nạn này cùng bài hát “Citoyen du Monde”. Cả nhạc, cả lời, cả ảnh đều xúc động.


“Tôi không có quốc ca, không quê hương, không tổng thống. Tôi chẳng có quân đội nào ngoài những người đấu tranh cho tình yêu, bất chấp luật lệ của đồng tiền. Tôi không có ai để bóc lột, cũng chẳng giầu để mở tài khoản riêng. Tôi không có lãnh thổ để bảo vệ và chống lại người nghèo đến từ khắp nơi trên thế giới. Thà đón nhận sự chết vì đói lả cùng nhau còn hơn là sống trong giầu sang, chăn ấm nệm êm khi những người khác chẳng có gì.

Công dân toàn cầu, ủng hộ một thế giới không có đường biên giới.

Có những người nước ngoài tốt, mà bạn đón tiếp bằng những cánh tay rộng mở. Và cũng có những người xấu, mà bạn sẽ rượt đuổi khi anh ta vượt qua biên giới. Có những cái tốt, sẽ có ích cho bạn. Và cũng có những cái xấu, mà bạn không muốn nhìn thấy nó đến với quê hương bạn chút nào. Nếu bạn kiếm tìm bạo lực, hãy đến nơi mà chúng ta nói về tiền và dầu thô. Nhưng nhất định đừng kiếm tìm lão cảnh sát trưởng. Tôi đã bắn hắn khi hắn ta nói với tôi rằng hắn chỉ bảo vệ người giầu.

Công dân toàn cầu, ủng hộ một thế giới không có đường biên giới.

Nếu phần của bạn không đủ bạn sẽ giành lấy phần của người khác mà không cần phải đánh nhau. Thế giới này đầy những kẻ yếu thế mà bạn dễ dàng hạ gục. Hãy nhìn tất cả những đường biên giới chỉ có những vết sẹo sẫm mầu. Đó là những vết thương chưa lành từ những cuộc chiến xưa, là tàn tích của những sự hy sinh vô nghĩa. Hàng triệu người lính đáng thương đã bị gửi ra chiến trường và chết. Trong khi ở những nơi ấm áp những tướng lĩnh ăn mừng chiến thắng với rượu champagne.

Chỉ có một ước mơ mà tôi hằng theo đuổi, là câu nói duy nhất luôn vang vọng mãi trong tôi : Vượt trên cả những đường biên giới, Trái đất này phải là của tất cả hoặc chẳng thuộc riêng ai.

Công dân toàn cầu, ủng hộ một thế giới không có đường biên giới.”

Advertisements

Lớp học ngoài trời tại Paris, tình nguyện viên dạy học cho người nhập cư

Đây là phóng sự ảnh được thực hiện trong những khoảnh khắc xuất thần bởi Eric Coquelin, một nhiếp ảnh gia và cũng là một tác giả gắn bó với chủ đề tiến trình dân chủ. Ông tình cờ đi dạo trên quảng trường Bataille Stalingrad vào thời điểm một lớp học tiếng Pháp đang diễn ra. Lớp học này do một tình nguyện viên thuộc tổ chức BAAM (phòng tiếp nhận và giúp đỡ người nhập cư) đảm nhiệm. Các bức ảnh khắc họa những gương mặt chứa đựng đầy sự ngạc nhiên tò mò trong lớp học, mặc dù chính những những gương mặt này đã từng chứng kiến sự khủng khiếp kinh hoàng của chiến tranh. Những cú bấm máy táo bạo, đi ngược lại mọi định kiến đã từng nhằm vào những người nhập cư từ khắp nơi trên thế giới.

Kèm theo phóng sự ảnh, nhiếp ảnh gia viết một lá thư chân tình tới người giáo viên tình nguyện.

“Gửi anh,
Chúng ta không biết nhau và tôi không biết liệu một ngày nào đó chúng ta có thể được gặp lại nhau hay không. Mặc dù tôi biết nơi chúng ta có thể gặp lại nhau, anh và các bạn anh, những tình nguyện viên tại tổ chức BAAM dạy tiếng Pháp cho người nhập cư, đó là Quảng trường Bataille-de-Stalingrad, Paris…Tôi đã đến thăm, không một tiếng động, trường học ngoài trời của anh và tôi đã dừng lại trong “lớp” của anh. Một cảm giác xúc động mạnh…Lá thư và những bức ảnh này xin được gửi tới anh như một lời cảm ơn và sự khích lệ.
Eric Coquelin”

BAAM là một tổ chức được thành lập vào năm 2015 bởi những luật sư, giáo viên, nhà nghiên cứu, nhân viên xã hội, sinh viên, những công dân bình thường muốn đóng góp vai trò trong việc hỗ trợ người tị nạn ở Paris. Để chống lại sự bài ngoại và sự thờ ơ, mỗi người đều có những đóng góp riêng trong lĩnh vực chuyên môn của mình bằng cách trực tiếp tham gia tại hiện trường. Những tình nguyện viên giữa các trại tị nạn hay giữa các bãi tập trung, là sợi dây liên kết nhân đạo giữa người dân thành phố và những người tị nạn trở về tay trắng từ những cuộc chiến tranh, những cuộc thảm sát, những cuộc thảm họa sinh thái.

“Chúng tôi đang làm việc với tất cả những nỗ lực để việc đón tiếp người tị nạn, những người đang xin hồ sơ tị nạn và những người không có giấy tờ tại Pháp được tốt hơn: một sự đón tiếp trong sự tôn trong quyền và nhân phẩm của họ.”

Đoàn Minh Hằng dịch

Ngọc Anh hiệu đính

“Hy vọng một cuộc đời mới”

Bức ảnh “Hy vọng một cuộc đời mới” của Warren Richardson đoạt giải nhất giải ảnh báo chí thế giới trong hạng mục Spot News. (http://www.worldpressphoto.org/collection/photo/2016) Bức ảnh được chụp vào lúc 3h sáng ngày 28/8/2015 tại biên giới Serbia-Hungary. Người đàn ông và đứa trẻ này nằm trong dòng người đang cố gắng vào Hungary trước khi biên giới bị đóng cửa hoàn toàn.

Richardson là nhiếp ảnh gia nghiệp dư người Úc, 47 tuổi, hiện đang sống ở Budapest. Anh đã ở trại với người tị nạn ở vùng biên giới này trong suốt 5 ngày. Có một nhóm khoảng 200 người tới và bắt đầu di chuyển dưới những hàng cây dọc hàng rào kẽm gai. Họ đưa trẻ em và phụ nữ sang trước sau đó đến đàn ông.

Tác giả bức ảnh kể lại:

“Tôi phải theo họ suốt 5h đồng hồ và chúng tôi chơi trò đuổi bắt với cảnh sát suốt đêm”. Khi chụp bức ảnh này cũng là lúc tôi kiệt sức. Lúc đó vào khoảng 3h sáng và tôi không thể sử dụng đèn flash vì cảnh sát sẽ phát hiện. Vì vậy tôi chỉ sử dụng được ánh sáng của mặt trăng.

Trong vòng 5 ngày ở biên giới tôi chứng kiến khoảng 20,000 Syria, Iraq, Afghanistan, Africa, Bangladesh, Iran and Nepal. Có đàn ông, phụ nữ, trẻ em, người tàn tật, người bệnh tật, tất cả với những câu chuyện họ đến từ đâu và họ muốn đến đâu.

Một đêm đặc biệt mà tôi sẽ không thể nào quên. Một nhóm người Syria ẩn mình giữa những cây táo vùng biên giới Serbian và Hungary với thử thách phải vượt qua hàng rào kẽm gai ngăn cách giữa hai biên giới này. Trong nhóm có khoảng 10 người kỹ sư đã tạo được một lỗ hổng để chui qua, và vì thế họ có thể đưa được thật nhiều bạn bè, người thân của mình vào Hungary.

Cảnh sát tuần qua tuần lại vì thế mỗi khi cảnh sát đến gần thì những người kỹ sư Syria phải bịt lỗ lại và dòng người ngừng việc di chuyển. Những khi cảnh sát đi khỏi họ lại phải đục một lỗ khác.

Cảnh sát lại tiếp tục quay trở lại đúng chỗ cũ và lần này họ rất bực mình. Họ cố gắng sửa lại chỗ hàng rào mà những người kỹ sư Syria vừa gỡ ra. Cảnh sát gào lên trong bóng tối bằng tiếng Anh: Không được vào Hungary bất hợp pháp. Hãy đi đi, chúng tôi không cần các người ở đây. Nếu chúng tôi tóm được các người sẽ bị bắt giữ.

Cảnh sát bắn hơi cay khắp nơi. Những người kỹ sư Syria nước mắt dàn dụa vì hơi cay nhưng vẫn cố gắng cắt những lỗ mới trên hàng rào để giúp những người tị nạn vượt qua. Sau 4h đồng hồ họ giúp khoảng 200 người vượt qua hàng rào kém gai. Khi tất cả nhóm người tị nạn đã qua xong hết rồi, những người kỹ sư Syria nói lời tạm biệt cuối cùng với tôi và họ đi vào trong bóng tối”

(Đoàn Minh Hằng lược dịch)

[Dịch lời bài hát] Mon frère

(Từ hay trong bài: école buissonnière: Trốn học bỏ đi chơi.)
[Về bài hát “Em trai tôi” của Maxime Le Forestier.]

Bài được đăng tại đây: http://www.vitirouge.com/2015/06/17/em-trai-cua-maxime-le-forestier/

Maxime Le Forestier sinh năm 1949 tại Paris, bố là người Anh, mẹ là người Pháp và có hai chị gái, trong đó có một chị giúp ông viết các bài hát và thậm chí lên sân khấu cùng với ông. Còn người bố thì vắng mặt trong quãng đời đó. Sau này ông biết được rằng bố ông tái hôn với một người Anh và vào năm 1970 họ sinh được một người con trai tên là Jérôme. Cũng vào năm nay ông tình cờ sáng tác bài hát “Em trai tôi” mà không biết đến sự tồn tại có thực của người em này. Khi trả lời phỏng vấn ông nói “Đó có phải là sự linh cảm không? Tôi gặp Jérôme lần đầu tiên khi cậu ấy 8 tuổi, khi đó tôi tự nhủ với mình rằng mình sẽ sống hết mình với những ước mơ.” (Mình sẽ viết thêm về cuộc đời kỳ lạ của Maxime Le Forestier và một bài hát thú vị khác gắn với cuộc đời ông mang tên La maison bleue (San francisco))

Mình đã nghe rất nhiều bản Mon frère trên mạng, của cả Maxime Le Forestier hát khi ông còn trẻ và các bản cover khác, nhưng bản dưới đây mình thấy xúc động nhất. Bản này được trình bày bởi Maxime Le Forestier và Calogero trong đêm nhạc kỷ niệm 15 năm ca hát và phát hành album mới của Calogero. Khi trình bày bài hát này, Maxime Le Forestier đã già rồi, phát âm không “tới bến” các âm r ở cuối từ, nhưng hai ca sĩ trình bày với nhau hết sức tình cảm, xúc động, nhìn vào mắt nhau và bè phối với nhau rất hay. Trông giống như hai anh em hơn nhau 20 tuổi đời như câu chuyện về gia đình của Maxime Le Forestier:

Đây là bản thu khi Maxime Le Forestier còn trẻ

Dưới đây là bản dịch lời bài hát “Em trai tôi”
Đoàn Minh Hằng

Em là em trai mà anh chưa từng có
Em có biết rằng nếu em có thực
Chúng ta sẽ làm những việc gì cùng nhau?
Em sẽ sinh ra một năm sau anh
Sau đó chúng ta chẳng bao giờ rời xa nhau
như hai người bạn nhưng trông giống nhau
Chúng ta sẽ học thuộc lòng tiếng lóng
Anh sẽ là thầy của em
Ở cái thế giới trốn học bỏ đi chơi của anh
Chắc chắn rằng một ngày chúng ta sẽ đánh nhau
Một chút để sau đó chúng ta hiểu về việc lại chơi cùng nhau giống như lần đầu tiên

Nhưng em không ở đây
Biết đổ lỗi cho ai đây
Không phải bố
Không phải mẹ
Em có thể hát về điều đó

Em là em trai mà anh chưa hề có
Nếu em biết rằng anh đã uống
Cả nỗi buồn cô độc của anh
Nếu em không muốn làm anh ngã gục
Em phải kết thúc bài hát này
Anh sẽ dậy em làm
Nếu cuộc đời cư xử tốt hơn với chính nó
Nó sẽ chia cắt làm đôi
Một cặp găng tay, hai cái tát
Nó sẽ chắc chắn chia rẽ
Những ngôn từ yêu thương và những lời lẽ vụng về
Những cô gái và những thanh gậy gộc

Em là cậu em mà anh chẳng bao giờ có
Anh sẽ bớt cô đơn hơn nếu làm bạn với em
để trong một chốc lát, ngồi cạnh người con gái anh có chuyện để nói chẳng hạn kể về em
Anh làm phiền em, em tha thứ cho anh
Ở đây khi tất cả đang bỏ rơi chúng ta
Chúng ta sẽ tự xây nên một gia đình.

Maxime Le Forestier 02

Mon frère – Maxime Le Forestie

Toi le frère que je n’ai jamais eu
Sais-tu si tu avais vécu
Ce que nous aurions fait ensemble
Un an après moi, tu serais né
Alors on n’se s’rait plus quittés
Comme des amis qui se ressemblent
On aurait appris l’argot par cœur
J’aurais été ton professeur
A mon école buissonnière
Sûr qu’un jour on se serait battu
Pour peu qu’alors on ait connu
Ensemble la même première

Mais tu n’es pas la
A qui la faute ?
Pas à mon père
Pas à ma mère
Tu aurais pu chanter cela

Toi le frère que je n’ai jamais eu
Si tu savais ce que j’ai bu
De mes chagrins en solitaire
Si tu m’avais pas fait faux bond
Tu aurais fini mes chansons
Je t’aurais appris à en faire
Si la vie s’était comportée mieux
Elle aurait divisé en deux
Les paires de gants, les paires de claques
Elle aurait sûrement partagé
Les mots d’amour et les pavés
Les filles et les coups de matraque

Mais tu n’es pas la
A qui la faute
Pas à mon père
Pas à ma mère
Tu aurais pu chanter cela

Toi le frère que je n’aurais jamais
Je suis moins seul de t’avoir fait
Pour un instant, pour une fille
Je t’ai dérangé, tu me pardonnes
Ici quand tout vous abandonne
On se fabrique une famille

 

 

[Dịch lời bài hát] Non, je ne regrette rien

Không! Tôi chẳng có gì phải hối tiếc
Dịch lời tiếng Việt: Đoàn Minh Hằng

Tìm nghe trên mạng khoảng chục bản khác nhau cover bài “Non, je ne regrette rien” của Edith Piaf (kiểu như tìm một giọng gì đó trong sáng khỏi giọng liêu trai của Khánh Ly), xong nghe chẳng bài nào ưng bằng Edith Piaf. Bởi vì bài này Edith Piaf dường như hát bằng cả cuộc đời mình, nên nó thật sâu và dữ dội qua từng con chữ. Một cuộc đời đặc biệt và một giọng ca đặc biệt. Bài hát trong phim La vie en rose, bộ phim tái hiện cuộc đời của ca sĩ, qua những ký ức của nhân vật chính khi về già và sắp qua đời.

Không! Không gì cả
Không! Tôi không có gì để hối tiếc
Kể cả những điều tốt đẹp tôi từng làm
hay cả những điều tồi tệ, tất cả đối với tôi cũng như nhau thôi.

Không! Không gì cả.
Không! Tôi chẳng hối tiếc gì
Tất cả đã phải trả giá, cuốn trôi và quên lãng
Quá khứ ư, tôi chẳng quan tâm

Với tất cả những kỷ niệm
Tôi đã thắp lên ngọn lửa
Những nỗi khổ đau và những niềm vui thú
Tôi cũng chẳng cần đến nữa

Cuốn trôi đi những cuộc tình
Với tất cả mọi rung động
Cuốn trôi đi mãi mãi
Tôi hồi sinh từ con số không

Không! Chẳng gì hết
Không! Tôi đâu hối tiếc gì
Kể cả những điều tốt đẹp tôi từng làm
hay cả những điều tồi tệ, tất cả đối với tôi cũng như nhau thôi.

Không! Không gì cả
Không! Tôi chẳng có gì phải hối tiếc
Vì cuộc đời tôi, vì niềm vui của tôi
Ngày hôm nay, tôi bắt đầu với anh.

PS: Cũng không cố tình nhưng có 2 đoạn tự dưng đọc lại thấy dịch như thơ

non-rien-de-rien-01

 

Non! Rien de rien …
Non! Je ne regrette rien…
Ni le bien qu’on m’a fait
Ni le mal tout ça m’est bien égal!

Non! Rien de rien …
Non! Je ne regrette rien…
C’est payé, balayé, oublié
Je me fous du passé!

Avec mes souvenirs
J’ai allumé le feu
Mes chagrins, mes plaisirs
Je n’ai plus besoin d’eux!

Balayés les amours
Avec tous leurs trémolos
Balayés pour toujours
Je repars à zéro …

Non! Rien de rien …
Non! Je ne regrette nen …
Ni le bien, qu’on m’a fait
Ni le mal, tout ça m’est bien égal!

Non! Rien de rien …
Non! Je ne regrette rien …
Car ma vie, car mes joies
Aujourd’hui, ça commence avec toi!

[Dịch lời bài hát] Les Oiseaux Qu’On Met En Cage

Bầy chim bị nhốt trong lồng

(Trong bài hát này tìm ra được 1 từ rất hay nhé: “Amis à la vie à la mort”)

(trích đoạn trong vở Notre Dame de Paris)
Trình bầy: Garou, Helene
Dịch nghĩa tiếng Việt: Đoàn Minh Hằng

[Esmeralda]
Bầy chim bị nhốt trong lồng, chúng có còn bay được nữa không?
Bọn trẻ bị ngược đãi, chúng còn có thể yêu được nữa không?
Em là con chim nhạn, đến cùng mùa xuân.
Em chạy qua những lối nhỏ giữa những hàng cây, hát những bài ca Gypsy.
Anh ở đâu người rung chuông? Anh ở đâu Quasimodo?
Hãy dến cứu em khỏi những dây trói, hãy phá tan những thanh sắt quanh em.

[Quasimodo]
Em ở đâu Esmeralda của tôi? Em trốn ở đâu khỏi tôi?
Đã ba ngày rồi anh không còn nhìn thấy em quanh đây.
Có phải em đã ra đi thật xa với người thuyền trưởng dễ mến, không cần hẹn ước, không cần đính hôn, như trong đạo Pagans?
Hay là em đã mất rồi, không lời nguyện cầu, không một vòng hoa? Đừng bao giờ để cho linh mục chạm vào thân thể em.

[Esmeralda]Nhớ anh một ngày hội
[Quasimodo] Nơi anh bị giam trong chiếc bánh xe
[Esmeralda] Và em đã đưa cho anh một chút nước
[Quasimodo]Anh cảm thấy muốn khuỵu chân xuống.

[Cả hai]
Và ngày đó chúng ta trở thành những người bạn sống chết có nhau. Có một điều gì đó mạnh mẽ bền chặt kết nối giữa hai chúng ta.
Bầy chim bị nhốt trong lồng, chúng có còn bay được nữa không?
Bọn trẻ bị ngược đãi, chúng còn có thể yêu được nữa không?

maxresdefault

======

Les oiseaux qu’on met en cage
Peuvent-ils encore voler ?
Les enfants que l’on outrage
Peuvent-ils encore aimer ?

J’étais comme une hirondelle
J’arrivais avec le printemps
Je courrais par les ruelles
En chantant des chants gitans

Où es-tu sonneur de cloches
Où es-tu mon Quasimodo ?
Viens me sauver de la corde
Viens écarter mes barreaux

Quasimodo (sur une gargouille):

Où es-tu mon Esmeralda
Où te caches-tu de moi ?
Voilà au moins trois jours déjà
Qu’on ne te voit plus par là

Es-tu partie en voyage
Avec ton beau capitaine
Sans fiançailles, sans mariage
Comme à la mode païenne ?

Serais-tu morte peut-être
Sans prière et sans couronne ?
Ne laisse jamais un prêtre
S’approcher de ta personne

Esmeralda:

Souviens-toi d’un jour de foire

Quasimodo:

Où l’on m’avait mis à la roue

Esmeralda:

Quand je t’ai donné à boire

Quasimodo:

Je suis tombé à genoux

Les deux:

On est devenus ce jour-là
Amis à la vie à la mort
Il se passe entre toi et moi
Quelque chose de tell’ment fort

Les oiseaux qu’on met en cage
Peuvent-ils encore voler ?
Les enfants que l’on outrage
Peuvent-ils encore aimer ?

[Dịch truyện] Bạn thân của tôi (1)

Thành phố nơi tôi sống không phải là một thành phố đặc biệt. Nó không quá lớn cũng chẳng quá nhỏ và dù sống ở phía bắc, nam, đông hay tây, thật ra, chẳng có gì khác biệt. Dẫu vậy, chúng tôi đang chuẩn bị chuyển nhà lần nữa.

Đã 10 năm rồi kể từ khi tôi sinh ra, việc chuyển nhà này xảy ra ít nhất 4 lần. Tôi tự hỏi liệu rằng có một ngày cha mẹ tôi sẽ dừng việc di chuyển này không. Vừa khi tôi bắt đầu cảm giác nơi đây là nhà, chúng tôi lại di chuyển nhà lần nữa. Hầu hết thời gian, việc chuyển nhà diễn ra bởi vì bố mẹ tôi tin rằng họ đã tìm được một nơi nào đó tốt hơn vì giá rẻ hơn. Chỉ có họ mới tin vậy. Thật ra khi chúng tôi không có tiền thì ở đâu cũng như nhau.

Nhưng tôi không nói gì với họ cả, điều này sẽ hoàn toàn làm họ phiền lòng.

Thêm vào đó, tôi cũng phải tự thừa nhận rằng mỗi một lần chuyển nhà tôi đều mang theo một niềm hy vọng mong manh… Rằng cuối cùng, trong tòa nhà mới, hoặc có thể trong căn hộ ngay cạnh, sẽ có MỘT NGƯỜI BẠN THÂN, người mà sẽ không làm tôi chán ngấy, người mà sẽ không bao giờ phản bội tôi, người sẽ là bạn thân nhất của tôi, suốt cả cuộc đời.

Bố cũng có một bạn thân, chú Roberto.

Chú nói họ biết nhau từ lâu lắm rồi, kể từ thời họ cùng nhau mài đũng quần trên ghế nhà trường, có tất cả các điểm chung và hàng tá những kỷ niệm nghịch ngợm mà họ làm cùng nhau.

Đoàn Minh Hằng dịch

(còn tiếp)