KHU ĐẤT TRỐNG, MANG TÊN NELSON MANDELA

Khu đất mang tên Nelson Mandela, 7h chiều tối nay, một người đàn ông da đen mở cánh cổng cho một chiếc ô tô đi vào. Cánh cổng này mới được dựng lên, cùng với hàng rào sắt vây quanh khu đất. Chòi canh và một ghế nhựa gần cánh cổng cũng mới xuất hiện hôm nay, cùng với người đàn ông này. Trên hàng rào có gắn một tấm biển đỏ ghi dòng chữ: Khu vực cấm người nước ngoài.

Trong khoảnh khắc xe bus dừng trước khu đất, tôi nhìn ra bên ngoài và kịp ghi lại những hình ảnh đó.

Sáng nay, tôi chạy bộ cùng con trai trong công viên đối diện với khu đất Nelson Mandela. Tôi chạy cùng con những vòng nhỏ ở giữa lòng công viên, sau đó để nó ngồi nghỉ cùng bố đang phải trông đống xe đạp cho cả nhà, rồi một mình chạy những vòng to sát bên lề công viên. Khi chạy một mình tôi phát hiện ra trên những hàng cây cảnh được cắt xén, trên những chiếc ghế gỗ, một loạt quần áo đang được phơi ngay ngắn. Một vài nhóm người tị nạn vẫn đang ngồi lúp xúp dưới lùm cây.

Tôi chạy sang phía một khu đất trống khác ở bên rìa công viên, đối diện với khu đất Nelson Mandela. Hôm qua khi tôi cùng con trai chạy bộ qua đây, thấy lố nhố người tị nạn đứng ngồi, vài cảnh sát, một người bó chân ngồi trên cái ghế, một cảnh sát cố gìm đầu một con chó nghiệp vụ đeo rọ mõm xuống đất. Lúc đó tôi nghĩ chắc có thêm người tị nạn mới đến và cảnh sát tới giúp họ dựng trại. Sự thật là khi đó bên khu đất Nelson Mandela đang bị một dàn cảnh sát đông đảo dẹp trại nên một vài người tị nạn cố cầm cự chạy sang bên khu đất trống còn lại. Sáng nay khi qua, tôi chỉ thấy rất nhiều bồ câu đang cặm cụi sà xuống bãi đất mà hôm qua mấy người tị nạn cố cầm cự chạy dạt sang.

Trại tị nạn của người Albanais. 149 người, 119 người lớn, còn lại là trẻ em trong đó có 9 cháu nhỏ dưới 3 tuổi, đang chờ được cấp giấy tị nạn. Hồi đầu năm họ còn ở hẳn trong công viên chính. Mỗi sáng chạy bộ qua tôi thấy những chiếc lều san sát nhau dưới bóng cây. Họ bắt đầu lục đục tỉnh dậy đánh răng ở những vòi nước công cộng. Bẵng đi một dạo họ bị dẹp đi và cuối cùng họ lại quay lại khu đất Nelson Mandela, bên cạnh công viên, không một bóng cây, giữa mùa hè như đổ lửa. Vào thời điểm đầu năm khi thấy họ ở đó, tôi đã lên mạng tìm kiếm thông tin và biết rằng đây không phải lần đầu tiên họ đóng đô trong những công viên ở Lyon. Cuộc sống của họ từ khi rời đất nước dạt đến đây là cảnh sống vác lều chạy từ công viên này sang công viên khác loanh quanh trong thành phố. Có người còn trả lời phỏng vấn rằng để xem chính quyền thành phố Lyon có đóng cửa được hết các công viên không.

Hôm qua chạy bộ về tôi dắt con đi qua khu đất, khi đó đang được đóng hàng rào xung quanh. Người tị nạn vẫn chưa đi hẳn, đang đứng tụ thành đám đông với lỉnh kỉnh đồ đạc, dạt sang bên góc công viên. Rác vẫn đầy trong khu đất. Những con bồ câu chấp chới cánh bay. Cảnh sát đứng đầy bên ngoài hàng rào đang được dựng. Một vài người được thuê đến để dọn dẹp. Một người đàn ông vác ra khỏi khu đất một cái lều và đi phía sau chúng tôi trên đường về nhà. Khi chúng tôi tránh đường cho ông thì thấy ông ta rẽ ngang và mang cái lều đó vào bên trong một tòa nhà.

Đoàn Minh Hằng

Advertisements

Không chỉ nói về chạy bộ

Hôm nọ tỉnh giấc thấy trời mưa, trong lòng tôi mừng húm, được lãi thêm một ngày lười. Tôi cố vớt vát, “hay là chờ nắng lên”, rồi trì hoãn qua trưa đến hết chiều. Chạy bộ kiểu gì cũng nên vào buổi sáng, ngay khi thức giấc. Nếu không cả ngày bạn mất công sáng tác những lý do để biện hộ cho việc không làm. Khi không thể dành thời gian làm việc gì, nhất là không thể làm một cách nghiêm túc, chắc chắn bạn không yêu việc đó, hoặc yêu việc đó không đủ. Điều này đúng trong cả mối quan hệ giữa con người với con người.

Viết nhật ký cho mình, một tiếng tôi gõ được vài nghìn chữ. Nhưng viết cho bạn đọc lại là chuyện khác. Tôi vào Quora xem thảo luận về chủ đề này. Có người nói, nếu muốn nhật ký thú vị bạn phải sống cuộc đời thú vị. Một ý kiến phản bác ngay, không, bạn chẳng cần phải là vĩ nhân mới có một cuốn nhật ký thú vị. Hãy nhận ra những điều đó trong chính cuộc đời mình, bởi vì dù cho bạn là ai thì những chuyện thú vị cũng đầy ra đấy. Người này còn trích dẫn một câu của Marcel Proust:: “The real voyage of discovery consists not in seeking new landscapes but in having new eyes.” Tạm dịch là: “Sự khám phá trong những chuyến du hành thực sự không nằm ở việc kiếm tìm những miền đất mới mà ở việc có những góc nhìn mới.”

Tôi đang ở La Rochelle.

Sáng nay, cả gia đình uống cafe ngoài bến cảng như mọi sáng, mọi chiều trong mọi kỳ nghỉ một năm hai lần ở đây. Ngồi từ quán cafe nhìn sang đường hướng ra bến cảng, tôi thấy người đàn ông biểu diễn tiết mục đứng bất động trên không. Quần áo, tóc tai, mặt mũi đều được phủ kín một lớp sơn mầu xám bạc. Mỗi khi ai đi qua thả vào chiếc mũ để phía trước một đồng xu, từ bất động ông sẽ biểu diễn bằng tay, bằng đầu khi vẫn đứng lơ lửng, đôi khi phát ra âm thanh vui nhộn bằng miệng. Thi thoảng, ông lấy kẹo trong túi đưa cho một đứa trẻ nào đó. Hồi Bi 3 tuổi cũng hay lon ton ra bỏ xu vào chiếc mũ của với mục đích được nhận kẹo. Bây giờ Bi gần 8 tuổi, đang mải mê lắp bộ Lego mới. Mỗi năm hai kỳ nghỉ, ngày nào ra bến cảng tôi cũng gặp ông. Lần rước tôi bắt gặp khoảnh khắc người đàn ông này nghỉ ăn trưa. Bên góc khuất của bến cảng, đã cởi bỏ trang phục biểu diễn, ông ngồi ăn chiếc bánh mỳ với bộ mặt còn nguyên sơn. Tôi lấy một đồng xu, băng qua đường, thả vào chiếc mũ của ông, nói một lời chào. Người đàn ông vui mừng khởi động các động tác biểu diễn nhưng tôi mỉm cười vẫy chào ông và ra ám hiệu là ông không cần phải biểu diễn để phục vụ tôi đâu. Sau đó tôi quay về chỗ của mình và để ông thấy chúng tôi ngắm ông từ xa với ý cảm thông nhiều hơn là cần ông phải trả cho một đồng xu vừa bỏ xuống.

Nếu bạn hỏi tôi thân thuộc với thành phố này đến mức nào, câu chuyện trên là câu trả lời. Cách bạn cư xử với một điều gì mới lạ hay thân thuộc đều khác nhau. Khi ta ở một nơi nào đó đủ lâu, khi ta yêu một nơi nào đó đủ sâu. Điều này cũng đúng với mối quan hệ giữa con người và con người.

Âm nhạc

Nghe nhạc nhiều, gần đây phát hiện ra một điều chưa từng trải nghiệm, là mình bắt đầu đọc và viết cùng lúc với việc nghe nhạc. Điều này không chỉ giúp ích ở mặt cảm xúc. Điều này thực sự liên quan đến nhịp điệu. Mình đã cảm được nhịp điệu của nhạc trong khi viết. Mình đã để cho âm nhạc thấm đẫm vào tâm hồn mình. Mình đã để cho âm nhạc chảy tràn lên khuôn của những dòng chữ. Âm nhạc cứ chảy và chữ cũng tuôn chảy. Đôi khi chữ cứ tự nhiên chảy ra theo nhạc, chảy theo nhạc, chảy theo nhạc.

Âm nhạc đã từng cùng mình trong những chuyến đi xa, đến những thành phố lạ, trên những chuyến bus, trên những chuyến tầu, trên những chuyến bay… Những khi đó, mình cảm giác âm nhạc như một dòng sông đưa tâm hồn mình đi mãi, thật dịu dàng. Chạy bộ, mình nghe nhạc. Đi bộ, mình nghe nhạc. Ngồi trên tầu, mình nghe nhạc. Nấu cơm, mình nghe nhạc, dọn dẹp nhà cửa, mình nghe nhạc. Thức dậy, mình nghe nhạc. Đi ngủ, mình nghe nhạc. Trời nắng, mình nghe nhạc. Trời mưa, mình nghe nhạc. Tuyết rơi, mình nghe nhạc.

Mình ít khi để ý đến tên bản nhạc, ca sĩ hoặc nhạc sĩ. Bởi những khi âm nhạc chạm đến được sâu thẳm của tâm hồn mình, mình chỉ muốn giết những người đã làm ra bản nhạc đó. Mình cứ để nhạc chảy qua mình một cách tự nhiên và đón nhận một cách tự nhiên, không ghi nhớ, không níu giữ. Và như thế, âm nhạc đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống trong khi mình không cần biết âm nhạc thực sự là gì. Không, mình thực sự chẳng biết âm nhạc là gì. Tự dưng một hôm thấy hạnh phúc ngập tràn đến từ bên trong và điều đó đến từ âm nhạc, cũng không kém gì việc đọc và viết.

Hôm nay, khi trời hửng nắng sau một hôm mưa, mình bước ra đường cùng âm nhạc. Lúc nào cùng âm nhạc mình cũng cảm thấy như đang đi trong một bộ phim. Phải, đây chính là một bộ phim của cuộc đời mình. Khi đó mình đang bước đi trên con đường quen thuộc hàng ngày vẫn đi qua. Đó là đường dành riêng cho người đi bộ và người đi xe đạp song song với đường của những chuyến tram. Thảm cỏ nhân tạo ở giữa đường ray vẫn luôn xanh biếc và hai bên là những bụi lau đã úa vàng. Đừng tưởng thời gian vô hình đi qua bởi sự hiện diện của nó vẫn còn đây mà hàng cây thay mầu đổi lá là một minh chứng. Những bụi hồng hoa đã tàn lụi từ độ hè, chỉ còn sót lại những quả hồng mầu cam đỏ.

Bất giác trong khoảnh khắc khi đi qua đó, lúc âm nhạc chạm vào sâu thẳm tâm hồn, mình bỗng thấy mọi cảnh vật lướt qua mình thật đỗi thân thương. Một chuyến tầu vừa chạy qua. Một cụ già dắt một con chó băng đường tầu. Những người chạy bộ. Những người đi xe đạp. Đi trong ánh nắng lấp lánh, tâm hồn và trái tim mình như được mở dần ra từng lớp, từng lớp. Từng dòng nhạc đang chảy thấm thật sâu vào bên trong mình và thông điệp của nó phát ra làm cho mình thấy mỗi khi cảnh vật lướt qua đều là một điều thương mến.

Chưa đến mùa xuân. Phải, bây giờ đang là mùa đông. Nhưng tâm hồn mình đã nở bừng trong dòng chảy của âm nhạc. Mình đi qua một thảm cỏ rộng mà ở đó mỗi độ xuân về, hoa như từ mặt đất nở trồi lên. Âm nhạc vẫn đang chảy tràn và bỗng thấy thảm cỏ xanh vào độ xuân sang đó đang ở bên trong tâm hồn mình.

Bây giờ chúng ta đi đâu?

Chiều cuối tuần nắng gắt, sau khi rời bến tram chúng tôi đứng trước một công viên rất rộng, bằng cách nhìn vào bản đồ ngoài cổng. Sau khi loay hoay không biết làm cách nào để tìm những người bạn, cuối cùng vợ chồng tôi nhìn thấy một cái cây to và một khối hình trụ bằng xi măng cạnh đó, nơi bọn trẻ con trèo lên trèo xuống để chơi và lần nào về cũng bị thủng hết cả mông quần. Đây là nơi chúng tôi đã từng hẹn nhau 2 năm trước, khi đó mọi người cùng đạp xe đạp xuyên qua khu rừng từ cổng khác và tụ tập dưới gốc cây này, chơi cầu lông và ăn uống. Đây là những người bạn làm ở cơ quan cũ của chồng, một tổ chức của WHO nên toàn những người đến từ Đức, Ý, Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippin…Hai năm trước chỉ có gia đình tôi và gia đình một người bạn nữa có con nhỏ. Năm nay gia đình đó có thêm thành viên. Một cặp vợ chồng khác mang theo một đứa trẻ. Một bạn khác có bầu. Và câu chuyện của họ năm nay chủ yếu xoay quanh vấn đề cho con đi học ở trường nào, xin vào mẫu giáo ở Pháp như thế nào…Thật kỳ diệu. Cái cây vẫn thế, công viên vẫn thế, còn con người thì bắt đầu gắn bó với câu chuyện về những đứa trẻ sắp được sinh ra, lớn lên như thế nào…

Nhận ra bạn cũ, con trai tôi và Ario (tên cậu bé) bắt đầu tách ra khỏi đám người lớn, chúng mải mê chạy nhảy rất xa để đuổi theo những con bướm. Tất nhiên, vì chúng là trẻ con, nên chúng mới tin rằng chúng sẽ bắt được những con bướm ấy. Vì người lớn, hiển nhiên đủ lý trí và trải nghiệm để hiểu rằng, chẳng việc gì phải nhọc công vì cái việc rất vô ích ấy, nhưng với bọn trẻ, trời ơi, chạy theo những cánh bướm trên đồng cỏ thật là tuyệt vời làm sao. Chúng đã chạy đi rất xa, rất xa khỏi khu người lớn đang ngồi, về phía những bụi cây và chỉ một xíu nữa chúng sẽ khuất dạng. Tôi liền chạy tới và nói, nếu các con thích đi vào trong rừng thì mẹ sẽ đi cùng. Ario nói, vậy để cháu xin phép bố cháu đã.

Sau đó chúng tôi đi vào trong bụi cây xuyên qua một con đường khá hẹp, bởi hai bên là những tán cây trồng sát nhau. Cứ đến một ngã ba Ario lại hỏi tôi, chúng ta đi hướng nào? Tôi chợt cảm thấy chuyến phiêu lưu với bọn trẻ thú vị, vì nghĩ đến truyện Cuộc phiêu lưu của Alice ở xứ xở thần tiên.

Alice hỏi con mèo: Tớ đi đường nào bây giờ?

Con mèo trả lời: Điều đó tùy thuộc vào việc cậu muốn đến đâu chứ?

Alice đáp lại: Tớ thật sự chẳng quan tâm lắm về cái nơi mà mình muốn đến.

Con mèo: Thế thì cậu cũng không cần quan tâm là nên đi đường nào! Một khi mà cậu đã không quan tâm đến cái nơi mà mình tới thì đi đường nào mà chẳng được!”

Vậy nên mỗi khi Ario hỏi, chúng ta đi hướng nào, tôi lại nói, tùy cháu muốn. Chúng tôi đi lắt léo vào trong khu rừng nhỏ, có thật nhiều cây rất đẹp. Vừa đi vừa thấy những cái hố, chúng nói, đấy là hang khủng long. Hoặc chúng bịa ra những câu chuyện rất linh tinh thuộc về trí tưởng tượng của chúng. Cuối cùng, bọn trẻ phát hiện ra một cái cây có những quả nhỏ ở tầm chúng có thể với được. Lẽ ra không nên vặt quả mang về, nhưng tôi nghĩ, đã khám phá nên có chiến lợi phẩm, nên tôi hái quả cho Ario và Philéas. Tình cờ thế nào, đưa cho Ario một quả xong thì có một chùm hai quả dính nhau nên tôi đưa cho Philéas. Chúng ra vẻ rất sung sướng, như kiểu nhặt được kho vàng vậy. Tôi chợt nghĩ, làm trẻ con thích nhỉ, dễ nhỉ, và tất nhiên, khi nào chúng biết buồn, chúng sẽ hết là trẻ con.

Nhưng có vẻ Ario chưa hài lòng, nó nói Philéas cho anh xem quả của em, rồi nó tách chùm 2 quả của Philéas ra làm hai. Philéas thấy vậy ném hai quả xuống đất, không, em thích nó phải là một chùm. Đưa trẻ con đi chơi nhiều nên tôi biết rằng, chỉ cần đứa này hơn đứa kia một chút là thể nào cũng có chuyện, mặc dù chúng chẳng thực sự thích những đồ vật đó lắm. Tôi bèn quay trở lại cái cây để kiếm cho bọn trẻ số quả bằng nhau và đứa nào cũng có thể có 1 chùm 2 quả. Nhưng vấn đề lại bắt đầu nảy sinh khi chùm của Ario ngoài 2 quả ra có thêm 1 cành lá (trong khi Ario không quan tâm đến lá lắm, nó chỉ quan tâm đến số lượng quả thôi và nó vặt rời hết các quả ra, ôm thành một đống trong người). Còn Philéas thì khăng khăng chỉ cần 1 chùm có hai quả thêm một cành lá dính bên trên, còn số lượng quả bao nhiêu không quan tâm, mặc dù Ario chia cho nó cũng không thèm. Nhận ra rằng nếu để chiều bọn trẻ con thì mình có khả năng sẽ phải vặt hết cái cây, mà như thế thì hại môi trường quá, nên mình quyết định là không, mọi chuyện chấm dứt, chúng ta phải biết hài lòng với những cái đã có.

Ario lớn tuổi hơn nên cũng có vẻ hiểu chuyện hơn, trong khi Philéas mặt xị ra, kiên quyết muốn thứ nó có bằng được, thì Ario kêu lên, nhìn kìa, có rất nhiều vỏ con ốc sên. Philéas nghe thấy ốc sên thì sáng mắt ra, vì đó là thứ nó cực thích, vội vàng sà xuống cát để nhặt. Có rất nhiều vỏ ốc sên trắng muốt chắc được mưa đã rửa sạch, nên Philéas quên ngay nỗi buồn một chùm có hai quả có kèm theo chiếc lá, nó thu nhặt chiến lợi phẩm của mình, mà không cần tranh giành hay ghen tị vì Ario không thích ốc sên, Ario đã có rất nhiều quả rồi.

Đấy, thật ra, nỗi buồn bắt đầu đến kể từ khi chúng ta không biết hài lòng với những gì mình đã có, hoặc, chúng ta thấy rằng mình có được ít hơn những người khác. Tuy nhiên bọn trẻ chúng có thể quên ngay dễ dàng những nỗi buồn, gạt ngay những giọt nước mắt trong vòng vài giây để sà vào những điều mới mẻ. Chúng ta khác bọn trẻ vì chúng ta nhớ mọi thứ quá lâu, buồn mọi thứ quá lâu, ghét mọi người quá lâu.

Khi nào nỗi buồn ở lại quá lâu trong một đứa trẻ, thì chúng ta đón chào chúng đến với thế giới của những người lớn, thật nhàm chán, chẳng có tí mộng mơ nào, đến việc chạy theo đuổi một con bướm, chúng ta cũng chẳng muốn làm, huống chi là đi vào rừng nhặt quả và ốc sên.

30.6.2015

Đoàn Minh Hằng

Mùa hè

Ngày…

Mùa hè có cái vẻ gì đó rắn rỏi, quyết liệt. Nó đến lúc nào mà tôi chẳng hay, bỗng một hôm đi ngoài đường, khi khoác bên ngoài một chiếc áo mỏng, váy dài quá gối, tôi chợt thấy tất cả các chị em đã mặc áo vai trần, váy ngắn rồi. Tôi cũng cởi bỏ chiếc áo khoác để lộ chiếc áo sơ mi vai trần và bước đi, theo nhịp điệu của những đôi chân trắng ngần của các cô gái.

Tôi trở nên tinh tế vô cùng với sự sống. Khi về đến chân cầu thang, một người da đen lướt qua tôi, tôi ngửi thấy mùi không rõ là nước hoa hay thứ nước sức gì đó nồng nặc trên người, rẻ tiền. Nhưng tất cả những chi tiết nhỏ lướt qua trên đường, như những cặp chân trắng ngần, hay mùi nước hoa của ai đó lướt qua, hay mùi của tiệm bánh mỳ đầu phố, đều gợi nhắc tôi về một sự sống. Khi về nhà tôi dọn phòng cho con, cạnh giường nó chúng tôi để một bể cả và mấy cây xương rồng. Thực ra cái âm thanh trong nhà mà tôi thích nhất, đấy là tiếng cá quẫy. Thi thoảng, nghe thấy tiếng cá quẫy, tôi vui, tôi chẳng biết vì sao nghe thấy tiếng cá quẫy tôi vui, nhưng sự thực thì đó là như vậy. Tôi đã quên tưới cả những cây xương rồng, nhưng chúng vẫn xanh tươi. Những ngày đầu mùa hè, khi nằm nghỉ, tự dưng tôi cảm nhận thấy rõ từng hơi thở của mình. Một cảm giác dễ chịu của sự sống.


Ngày…

Tôi chậm rãi nướng bánh mỳ, thấy mấy quả chuối đã ngả sang đồi mồi tôi chậm rãi cắt từng lát nhỏ đặt lên miếng bánh mỳ, khi đó khó khăn hơn cho việc phết socola lên đó, nhưng tôi vẫn ăn được ngon lành. Cái vị chuối chín quyện cùng socola thật tuyệt. Chậm rãi phết socola lên miếng bánh mỳ thứ hai, rồi mới đặt chuối lên, tôi đã có một bữa sáng chậm rãi thảnh thơi đến hoàn hảo, kèm theo một ly sữa. Ăn một cách chậm rãi và tận hưởng nó, là việc mà tôi ít khi làm. Tôi đang làm những việc đơn giản nhất là tận hưởng cuộc sống một cách trọn vẹn, từng khoảnh khắc, như thể cuộc sống ôm trọn lấy tôi và tôi cũng ôm trọn lấy cuộc sống.


Ngày…

11h30 trưa, mình vào bếp. Một miếng quenelle và một nồi súp còn thừa từ đêm qua mình mang ra hâm nóng lại. Trong khi cắn một miếng quenelle mình lấy một miếng steak hache trong tủ đá bỏ vào chảo, đậy nắp lại. Cái đặc biệt ở đây là, lưỡi mình cảm nhận được vị béo ngậy của quenelle, lâu rồi mình ko ăn món này. Trong khi nghe những âm thanh xèo xèo trên chảo, mình nhìn thấy cốc trà cũ từ đêm qua, bèn nhớ rằng mình có thể uống trà, nên mở vòi cho vào bình nước siêu tốc để đun, rồi múc súp cho vào lò vi sóng làm nóng lên. Trong lúc chờ mọi thứ chín, sôi và nóng, những âm thanh náo nhiệt của chúng đều vang lên rộn rã, mình ngồi thong thả bóc những quả óc chó, vỏ chúng cứng và ruột thì mềm một cách dễ chịu. Cảm giác dễ chịu là ko phải ruột của loại óc chó nào cũng mềm như vậy. Vị súp thật ngon. Tự dưng cảm nhận được vị ngon của cái món đơn giản mình cũng thấy vui. Rồi mình cắn một miếng steak hache, thấy nhạt nhẽo, và mình cũng vui khi cảm thấy vị nhạt của nó, vì khi ăn nó cần thêm một chút mù tạt. Nhưng mình ko dùng loại mù tạt cay thật là cay, mình dùng savora. Trong tủ lạnh không còn một loại rau nào, giỏ để hoa quả chỉ còn lại mấy quả cam, mình thèm rau quá.

Phải rồi, trong tiểu thuyết, nhất định phải có âm nhạc, vị của rượu hay một món ăn nào đó. Chúng sẽ làm cho độc giả điên cuồng mà đi kiếm nghe loại nhạc đó hoặc nhất định phải nếm một loại rượu nào đó chỉ vì đọc cuốn sách của mình

[Ảnh chụp Bi trên bãi biển La Rochelle, chỉ mang tính chất câu view]

Kỳ nghỉ cuối tuần

Chúng tôi đi xe trong mưa về phía ngôi nhà gỗ có cánh cửa đỏ quen thuộc cách thành phố hơn 1 tiếng chạy xe. Đây là ngôi nhà của chú dì của chồng chỉ để dành cho gia đình vào những kỳ nghỉ. Chú dì sống ở Mulhouse, một thành phố nhỏ cách Lyon gần 400km. Thi thoảng chúng tôi có đến đó vào dịp hè, nhưng đa số chúng tôi gặp nhau tại ngôi nhà gỗ nhỏ ở Verzé cách Lyon không xa. Chồng tôi gắn bó với chú dì từ nhỏ, từ khi những đứa con của họ chưa ra đời, nên chúng tôi luôn cảm nhận được những tình cảm đặc biệt đầy ấm áp của đôi vợ chồng này. Lần đầu tiên đến đây vào tháng 11.2011 ngôi nhà mang cho tôi rất nhiều xúc cảm. Hơn 3 năm rưỡi qua, tôi đã đến đây nhiều lần, mỗi lần là một mùa khác nhau, ngôi nhà vẫn vậy, những thói quen uống trà chơi xếp chữ của cả gia đình và mỗi tối vẫn vậy, nhưng cỏ cây mỗi mùa đều khác mang đến nhiều xúc cảm khác lạ. Và tôi nhìn thấy sự vận chuyển của thời gian qua những đổi thay của mỗi người. Bởi thời điểm chúng tôi đến đây cùng nhau lần đầu tiên, con trai tôi vẫn ở VN, tôi cùng chồng và Alice, con gái đầu của chú dì ngồi trong vườn sưởi nắng, nói về tương lai của chúng tôi ở Pháp sẽ như thế nào, tôi sẽ bán cửa hàng cafe sách hay giữ lại và điều hành từ xa. Cái cây thông trong vườn rất tuyệt, nó xòe ra những tán lá cây xanh mướt như một chiếc ô. Cho dù mùa nào, cây trong vườn đều đổi sắc, thì khi nhìn cây thông này từ cửa sổ tầng hai, ta vẫn thấy từng lớp lá chồng lên nhau một mầu xanh đầy chung thủy. Thời gian đã phủ chồng nhiều lớp lên nhau, chúng tôi lớn lên và đổi thay theo nhiều nghĩa, và vẫn hội tụ về đây trong những kỳ nghỉ. Từ đầu năm nay, dưới gốc cây thông này còn có nhiều điều hơn tôi mơ ước năm nào. Khi chúng tôi và Alice ngồi dưới gốc cây này, tôi từng nghĩ, cảnh đẹp và yên bình quá, rồi mình sẽ đưa con trai tới đây. Khi đó, Alice mới tốt nghiệp đại học, yêu một chàng người Hy Lạp và phải gần bốn năm sau chúng tôi mới gặp lại. Vì khi tôi chuyển sang Pháp sống thì Alice cũng lấy chồng và ở lại Hy Lạp, sinh con, đến nay mới kéo cả gia đình về Pháp. Hai kỳ nghỉ gần đây, khi về đây cùng nhau, chúng tôi ngồi uống trà, chơi xếp chữ, trò chuyện trong khi bọn trẻ lúi húi trong vườn tìm ốc sên, sâu bọ…Những đứa trẻ sinh ra, lớn lên, và chúng tôi ngồi cùng nhau, có thể rồi chúng tôi sẽ già đi. Nhưng nhìn bọn trẻ tôi đều cảm thấy cuộc sống có gì đó kỳ diệu. Chúng tôi sẽ chẳng thấy chúng tôi đổi thay gì hết dù có thể có nhiều đổi thay trong tâm hồn. Nhưng chúng tôi thấy được những cái cây lớn lên, thay lá ra hoa, kết trái, như thấy nhìn thấy rõ bọn trẻ lớn lên từng ngày.

Đi qua những vòm cây xanh và quanh co vùng đồi, chúng tôi đã thấy bóng dáng của ngôi nhà cánh cửa gỗ đỏ. Cây đào trước cửa tháng trước cũng không còn hoa. Nhưng đi từ cổng qua bãi cỏ rộng vào nhà tôi đã nghe thấy tiếng nhạc. Ngôi nhà không tiện nghi nhưng có một dàn loa thật to, nhớ có hôm vào buổi sáng ban mai chú mở nhạc và bọn tôi ngồi bên bậu cửa thật thanh bình. Chú dì có những thói quen sinh hoạt rất tốt, giầu có nhưng giản dị, ăn nhiều rau, hay đi dạo trong rừng, làm vườn, đời sống nội tâm phong phú nên chúng tôi rất thích. Nhà ở Mulhouse trong nhà không có ti vi mà có máy chiếu buổi tối cả nhà ngồi xem phim màn ảnh rộng, hoặc buổi sáng hai bố con chú cùng nghe một bản nhạc rồi bàn luận về nó.

Khi vào trong nhà tôi nhận ra tiếng nhạc không phát ra từ dàn loa, nó từ tầng hai vọng xuống và tôi biết có đứa con gái thứ 2 của chú từ Mỹ về vào kỳ nghỉ này. Một lần ở Mulhouse khi đang ngủ tôi nghe thấy tiếng kèn Sacxophon vọng ra từ đâu đó và chồng tôi nói Laure đang tập kèn ở dưới hầm. Đến đây mấy lần, những dịp không có Laure ở nhà tôi không biết trong ngôi nhà này có một cản hầm rất rộng và trong căn hầm có một phòng tập nhạc riêng của Laure, có đầy đủ cả một bộ trống, dàn loa và kèn. Khi đó Laure đang học ở Strabourg và bây giờ cô ấy đang học tại Mỹ. Tôi lên tầng gõ cửa chào Laure, chúng tôi trò chuyện và được biết Laure về nhà nghỉ hai tuần nhưng luyện tập cho kỳ thì sắp tới. Khi đó tôi nghĩ, nghề nào cũng thế, cần phải luyện tập như thế, và tôi lấy máy tính ra ngồi viết, cắm mặt vào viết, xung quanh là mọi người vẫn đang quây quần trò chuyện. Bọn trẻ chỉ cần có 2 đứa trở lên, chúng nó sẽ tự trông nhau, nên vào những lúc về đây nghỉ, hầu như tôi có thời gian riêng cho mình.

Đến chiều trước bữa ăn, mặt tôi đần ra, đầy mỏi mệt, vì tôi có một file exel tự điền thời gian bắt đầu viết và thời gian kết thúc, tổng số được bao nhiêu chữ. Có những khi thời gian trôi qua một tiếng tôi chỉ viết được một trăm chữ. Viết ghi chép khác viết sáng tác. Viết ghi chép mọi suy nghĩ cứ tuôn trào xuống đầu ngón tay và chỉ cần gõ là xong. Nhưng viết sáng tác, mỗi câu văn tôi viết ra đều hết sức cẩn trọng, chau chuốt, nhưng đầy thú vị vì tôi thấy mình lạc vào một không gian hoàn toàn khác, một không gian đầy sáng tạo của riêng mình. Cả chú dì thấy tôi chống cằm suy tư đều hỏi sao thế. Tôi nói tôi đang viết tiểu thuyết và không biết làm thế nào để cho câu chuyện trôi. Chú nói, hãy kể cho chú nghe biết đâu chú sẽ có ý kiến hay, vì chú có một người bạn cũng là nhà văn nữ, nhưng nhân vật chính của tiểu thuyết là một người đàn ông và nhà văn ấy cũng rất cẩn thận để có thể viết đúng tâm lý khi đóng vai nhân vật tôi là nam giới. Tôi cố gắng dùng vốn tiếng Pháp ít ỏi của mình để kể cho chú nghe đoạn tôi đang viết và tôi cần chuyển đoạn một cách tự nhiên nhất để thoát ra khỏi một không gian của câu chuyện. Thi thoảng có những chỗ khó hiểu tôi bảo chồng giải thích hộ, vì trong chuyến đi nghỉ ở Ý, hầu như tôi không ghi chép gì về chuyến đi, mà toàn bộ dùng để tư duy cho cuốn tiểu thuyết tôi sẽ viết. Trong những chuyến chạy xe dài, tôi vẫn thường kể cho chồng nghe về nhân vật, cốt chuyện mà tôi đang hình thành sẵn trong đầu. Mỗi một người có một cách viết khác nhau, nhưng tôi hình thành trước vài ý tưởng chính trước khi bắt tay vào viết cụ thể, vì trên đường đi của viết, tôi có thể đi loanh quanh, tôi có thể đổi thay vài chi tiết nhỏ nhưng mục đích cuối cùng của chuyến đi tôi vẫn muốn đến. Nói là vậy nhưng khi bắt tay vào viết mọi thứ hoàn toàn khác với những gì mình nghĩ, tất cả đều đổi thay khi bắt đầu ngồi một mình với không gian của câu chuyện. Và đúng là nếu không viết hàng ngày mọi thứ sẽ bị cuốn trôi đi. Vì thế, dù mang theo sách bên mình, tôi đã xếp sách sang một bên và tập trung vào viết.

Khi tôi cắm đầu ăn thì chú bắt đầu nói, chú có ý kiến này, và chú nói một ý tưởng thật hài hước. Tôi rất thích vẻ nhiệt tình của chú. Buổi tối, sau khi cả nhà uống trà, chơi xếp chữ và về phỏng ngủ, tôi trò chuyện với chồng về rất nhiều thứ mà tôi đã suy ngẫm rất sâu. Sáng hôm sau tôi dậy sớm nhất nhà ngồi viết khi lò sưởi đã nguội lạnh hết củi. Lúc mọi người lục đục tinh giấc, bọn trẻ chí chóe trêu nhau bên bậc cầu thang, tôi lại trở lại phòng chui vào chăn ấm với chồng. Thi thoảng, thằng con lại mở cửa phòng chạy vào khoe bắt được một con bọ bị chết hoặc cái lông chim đẹp nó kiếm được. Khiến chúng tôi nhịn cười và bắt nó khép cửa khi trở ra. Rồi chúng tôi cùng nhau xuống nhà ăn sáng. Tôi ăn xong hai miếng bánh mỳ bơ mật ong rồi mở cửa nhìn ra khu vườn xanh tươi lấp lánh dưới ánh nắng mai, rồi ngồi cạnh lò sưởi cắm mặt vào viết. Dì đang nướng bánh mỳ nói với mọi người rằng tôi đã tìm được một góc rất lý tưởng ngồi viết vì mùi củi và mùi bánh mỳ nướng thật thơm. Khi tôi viết những dòng cuối cùng của ghi chép này, ngẩng mặt nhìn chồng đang ngồi bên cạnh hỏi con đâu rồi anh, chồng tôi đang đọc sách ngẩng lên bảo anh không biết. Thực ra là chúng tôi biết nó đang cùng con và chồng của Alice ra vườn tìm ốc sên từ đời nào rồi.

==

Khi chúng tôi đi vào chợ trong thành phố cách đó 20 phút chạy xe và quay trở lại thì thấy gia đình một dì nữa của chồng tôi đến mang theo hai đứa cháu. Bọn trẻ nghịch ngợm chạy nhảy khắp nơi, chơi những trò bẩn nhất của các loại bẩn còn người lớn vẫn ngồi uống trà, ăn socola kể chuyện về những chuyến du lịch gần đây nhất. Khi thấy người lớn cắt cỏ làm vườn bọn trẻ đòi làm theo và lúc trời đổ mưa thì tất cả vào nhà ăn kem rồi tống lũ trẻ vào phòng tắm. Buổi tối, cả nhà lại kéo nhau vào thành phố nghe nhạc. Lúc cả nhà đang nhốn nháo với bọn trẻ ăn ăn uống uống bữa gouter buổi chiều thì tôi đang cắm mặt viết nên khi được hỏi có đi nghe nhạc không thì tôi gật đầu. Đến lúc sắp đi tôi mới phát hiện ra rằng cả nhà đi hết chỉ mình chồng tôi nhận ở nhà trông bọn trẻ nên tôi muốn ở lại. Chồng tôi bảo mọi người đặt chỗ rồi nên em đi đi. Cuối cùng tôi ở lại, chẳng phải vì cần viết, cần đọc sách, mà tôi thực sự buồn ngủ. Thế là tôi đi ngủ theo giờ của bọn trẻ.

Đến nửa đêm tôi chẳng tài nào ngủ được bèn mò xuống dưới nhà cạnh lò sưởi viết tiếp. Viết được khoảng một tiếng thì thấy tiếng Laure chào tôi từ ngoài cửa. Tôi chạy ra hỏi Laure rằng lại đi câu net à. Laure bảo không, về rồi, đi từ lúc 2h đêm, và đã nghe được một tiếng rồi. Câu chuyện là như thế này. Đây là nhà chi dành riêng cho các kỳ nghỉ nên không có sóng mạng điện thoại, không có internet. Chúng tôi có password wifi nhà hàng xóm và có thể vào ngồi cái bàn trong sân của họ mà dùng, hoặc có thể đứng thập thò ngoài cổng mà không bị gọi cảnh sát.
Laure có một cô bạn thân ở bên Mỹ, cũng là người Pháp và họ quen nhau ở Strabourg được một năm rưỡi, khi sang Mỹ học lại học cùng nhau. Hôm qua và hôm nay là ngày thi của cô ấy. Laure học kèn Sacxophone và cô bạn học đàn Cello. Và khi cô ấy biểu diễn, cũng là bài thi quan trọng, thì ở Pháp là 2 giờ đêm và vì là bạn thân nên đêm nào Laure cũng mò sang sân nhà hàng xóm, cầm ô ngồi giữa trời mưa xem bạn biểu diễn trực tiếp qua máy tính. Hôm qua khi Laure kể vợ chồng tôi đều gật gù. Đêm nay nếu không ngồi viết tôi cũng không trực tiếp được thấy cảnh Laure trở về trong cơn mưa và còn hồ hởi nói bên ngoài mưa to lắm và vội vàng bật laptop khoe tôi những bức ảnh chụp qua màn hình cô bạn đang biểu diễn Cello. Laure nói, ở bên Mỹ khi cô ấy biểu diễn em đều chụp ảnh cho cô ấy. Thực ra em có thể xem lại đĩa nhưng em thích xem trực tiếp hơn. Vì cô ấy là bạn thân của em. Không còn gì để nói hơn, rằng chắc hẳn ai cũng mơ ước có một tình bạn đẹp như thế.

Tháng 5

(Viết theo trường phái Bốn mùa trời và đất)

Tháng năm đến cùng những cơn mưa nhỏ gối đầu lên nhau từ những ngày cuối tháng tư. Những đêm tháng tư nằm nghe được từng tiếng mưa rơi tí tách để rồi sớm mai ra thấy cả cỏ cây đều ướt sẫm một mầu non tơ, mơn mởn. Tháng ba là mùa xuân của hoa đào và khi những cơn mưa đến sẽ là mùa của lá non mở hội. Trên những cành cây chổng ngược lên trời như củi khô suốt nửa năm trời, bổng trổ ra những chùm lá non lấp lánh trong ánh mặt trời. Cây đào thẫm đỏ góc vườn cũng bị sắc xanh quét qua một vệt. Đi xa về ta chẳng còn nhận ra khu vườn của mình. Nếu như không sống cùng loài cây, ta chẳng bao giờ thấu hiểu sâu sắc cảm giác hồi sinh. Từ trong tâm hồn ta, theo một quy luật nào đó của cuộc sống, sau những mệt nhoài, khô héo, một ngày kia bổng nở bừng lên những bông hoa xinh đẹp. Khi tâm hồn được hồi sinh, có một điều gì đó không thể nào cưỡng nổi, mầm non cây cỏ cứ như có phép diệu kỳ nào đó, ở đâu đó mọc lên, đâm chồi, nảy nở mãi khiến ta thấy cả một vùng xanh biếc trong ta.

Những đám mây cuối tháng tư trôi dạt như sóng biển sau cơn mưa. Trời không lạnh nhưng gió nhắc nhở ta mặc thêm áo ấm, hoặc chúng ta sẽ chọn đi qua những con đường không có bóng râm. Hãy đi tắm trong ánh nắng mặt trời sau những cơn mưa đêm. Trên những con đường thân thuộc không còn bóng đào phai cuối tháng ba, không còn bóng đào sẫm đầu tháng tư, cuối tháng tư chỉ còn vài cây hoa tím ngắt vẫn trổ bông. Tháng 5 là mùa của hoa hồng. Những bông hoa hồng sẽ ở lâu hơn cùng chúng ta cho đến tận mùa hè. Thương lắm thương lắm những cánh đào phai, khi chúng rụng, ta như thấy được tâm hồn mong manh của mình bị rơi theo cùng những cơn mưa. Cuộc đời sẽ thật vô nghĩa khi trong lòng ta không có một điều gì để tha thiết. Mà những khi tâm hồn thiết tha thì đều mang theo một vẻ đẹp đầy mong manh như cánh đào phai.

Ngày đầu tiên của tháng 5 trời cũng mưa nho nhỏ nghiêng nghiêng qua ô cửa sổ. Nhưng trên những tán lá mới trổ từ mấy hôm trước đã lấp ló những cành hoa trắng. Mỗi một sự đổi thay của thiên nhiên đều mang trong lòng ta một cảm giác ấm áp, nhắc nhở ta về sự chuyển động của thời gian. Tất cả mọi cỏ cây, dù không di chuyển, nhưng chúng đổi thay mạnh mẽ từng ngày từ nhựa sống bên trong. Chúng có sức mạnh nội tâm vô biên, mà ta không có. Nếu ta không chuyển động từ bên trong, ta cũng chỉ là một cái cây không biết đơm hoa, không biết trổ lá.

Thiên văn học

a-photographer-captured-a-bird-9902-9690-1386583836

 

Có một lần tôi quan sát mặt trăng bằng kính thiên văn. Bề mặt của mặt trăng qua ống kính thiên văn toát ra một thứ ánh sáng kỳ diệu, trong suốt, thanh khiết và êm dịu. Ta có thể nhìn thấy rõ cả những mảng đốm li ti lồi lõm trên bề mặt tưởng chừng như trơn bóng ấy. Những chi tiết đó rõ nét đến mức kinh ngạc. Tuy nhiên, chỉ sau vài chục giây bạn sẽ phải chỉnh lại ống kính nếu muốn quan sát tiếp. Vì mặt trăng chuyển động.

 

Tôi bắt đầu tìm hiểu về thiên văn học vì muốn mở rộng tầm suy ngẫm của mình về cách vận hành của sự vật, thế giới. Muốn tìm hiểu những cái bao la như thế có sự liên quan nào đến những quy luật trong cuộc sống hoặc những lý giải trong đời sống nội tâm của con người hay không. Trong rất nhiều những bài viết tôi không hiểu mấy thì cũng tìm đọc được những bài tôi rất tâm đắc. Tất cả những cái xa lạ, cao siêu, kỳ bí khó hiểu, nếu quy được về gắn liền với cuộc sống và đời sống nội tâm, tôi đều rất thích.

 
Ví dụ, có một bài về không gian 11 chiều và không gian 4 chiều, nhà vật lí người Anh, Stephen Hawking đã chỉ ra rằng :”Trong mô hình vũ trụ này, cùng lúc tồn tại vô số những con người khác nhau trong một con người. Và cùng lúc, tất cả thông tin về vũ trụ ở mọi thời đại đều hiện hữu. Vì thế, hiện tượng “linh cảm” có thể giải thích bằng việc một con người nào đó trong bạn đã trải nghiệm điều mà bạn sẽ trải qua, và mách bảo cho bạn biết trước điều đó.”

 

Còn trong một bài viết “Thiên văn học không đẹp chỉ bầu trời” đã trích dẫn một câu tôi vô cùng yêu thích của toán học nổi tiếng người Pháp Jules Henri Poincaré: “Thiên văn học là hữu ích vì nó nâng chúng ta lên cao hơn chính bản thân mình; nó hữu ích bởi vì nó to lớn; … Nó chỉ cho chúng ta thấy cơ thể con người nhỏ bé như thế nào, còn tâm trí thì vĩ đại ra sao khi mà trí thông minh có thể ôm trọn lấy toàn bộ cái mênh mông rực rỡ, nơi cơ thể chỉ là một cái chấm đen mờ nhạt, và tận hưởng sự im lặng hài hòa của nó.”