KHOẢNG TRỐNG MÀ TÔI PHẢI TỰ ĐIỀN VÀO

Mùa hè đến bằng dấu hiệu bên trong ga Lyon Part-Dieu, ga cửa ngõ của thành phố, đông nghịt người. Người và người với lỉnh kỉnh ba lô túi xách đứng thành từng nhóm, từng hàng, chen chúc nhau trước bảng giờ tầu, tiệm báo và tiệm bánh. Phải khó khăn lắm mới lách được đi xuyên qua ga để sang trung tâm thương mại. Chen giữa đám đông, từng nhóm lính đặc nhiệm chống khủng bố mặc áo chống đạn lăm lăm khẩu súng trên tay vẫn lững thững thả những bước chân. Người đi du lịch hối hả hoặc sốt ruột chờ tầu. Còn những người lính đi lượn lờ bình thản như chẳng có gì phải vội vã. Trong nhóm đó có một người phụ nữ tóc vàng. Chị cuốn tóc lại thành búi dưới chiếc mũ đội lệnh. Những đồng nghiệp nam cao lớn còn lại của chị thường phải cạo tóc thật nhẵn. Họ thường nghĩ gì, khi hàng ngày cầm súng trông có vẻ lượn lờ bình thản đi giữa những đám đông?

Cậu ta nghĩ gì? Cảm xúc của cậu ta thế nào? Tất cả đối với tôi vẫn là một câu hỏi lớn buộc lòng tôi phải tự điền vào những khoảng trống nằm sau những gì tôi thấy bằng mắt. Cậu ta là một nhân vật của tôi, một người đến từ một nước Châu Phi. Năm 18 tuổi, mất cả gia đình vì chiến tranh, cậu ta lánh sang nước láng giềng và đã học nghề sống tại đó được 6 năm. Khi nước láng giếng đó tiếp tục có chiến tranh, cậu cùng một nhóm người thuê thuyền vượt biển đến Châu Âu. Vì thuyền nhỏ mà đông người nên chết máy giữa biển. Sau vài ngày thuyền trôi dạt đến một hòn đảo nhỏ ở Ý và được cứu vớt. Khi được đưa từ đảo vào đất liền, cậu định bắt một chuyến tầu đến Rome thì hóa ra đi nhầm chuyến tầu đến Lyon, ga Lyon Part-Dieu.

Đó là tất cả những gì tôi được biết về cậu trong buổi hẹn đầu tiên vào tháng 11 năm ngoái. Tôi muốn hỏi rất nhiều về cảm giác của cậu ta khi trên biển nhưng cậu ta không phải là một nhà văn nên không thể miêu tả được rõ ràng cho tôi. Việc của tôi là phải tự đặt mình vào tình huống của cậu ta. Cuối tháng 12 năm ngoái tôi muốn hẹn gặp cậu một buổi nữa để trò chuyện kỹ hơn nhưng điều đó là rất khó, cậu luôn tìm cách từ chối. Lần gặp đầu tiên cũng chỉ vẻn vẹn được hơn 1 tiếng. Phải đến tháng 5 vừa qua tôi mới hẹn gặp cậu được lần 2. Chúng tôi thỏa thuận cậu sẽ kể cho tôi nghe đoạn từ việc lạc đến ga Lyon Part-Dieu cách đây 4 năm, cho đến nay cuộc đời cậu đã như thế nào. Tôi muốn hỏi về cảm giác của cậu và những người tị nạn về cuộc bầu cử ở Pháp vừa qua.

Nhờ cậu, tôi biết được vài tổ chức trong thành phố hiện đang hỗ trợ và giúp đỡ người tị nạn rất hiệu quả. Hóa ra vào thời điểm tháng 11 năm ngoái gặp cậu, cậu đang ở một địa điểm tập trung dành riêng cho người tị nạn đến ngủ vào buổi tối. Tức là không có nhà. Ban ngày sẽ đi lang thang khắp thành phố, các bữa ăn được cung cấp bởi một tổ chức xã hội, và tối về ngủ tập trung tại một địa điểm. Vì từng quen 2 người đến từ Calais hồi năm kia mà hai người này đều có nhà ở nên tôi cứ nghĩ cậu này cũng có nhà cửa nhưng hóa ra không phải. Trong 4 năm qua cậu không được cấp giấy tờ vì nước đầu tiên cậu đặt chân đến Châu Âu là Ý nên họ buộc cậu phải quay về Ý. Cậu bắt đầu đến các trung tâm học tiếng Pháp được điều hành bởi một nhóm tình nguyện viên từ cách đây 2 năm. Và bắt đầu được một gia đình cho mượn nhà cách đây vài tháng. Hiện ở Lyon có 1 tổ chức kêu gọi các gia đình hỗ trợ nhà ở cho người tị nạn và cậu là một trong những người may mắn được cho mượn một căn phòng nhỏ rộng khoảng 30m2. Kết thúc cuộc sống ban ngày đi lang thang khắp thành phố và đêm về ngủ tập trung tại một khu trại.

Nhìn cậu, tôi không thấy gì đằng sau khuôn mặt ấy. Cậu da mầu nhưng nụ cười lúc nào cũng sáng ngời, bình thản. Tôi hỏi cậu nghĩ gì, cậu cảm thấy gì? Cậu hỏi, thế chị nghĩ tôi sẽ nghĩ gì, tôi sẽ cảm thấy gì trong hoàn cảnh của tôi? Đấy vẫn luôn là khoảng trống mà những người viết như tôi phải tự điền vào. Không phải ai cũng có khiếu kể chuyện. Không phải ai cũng sẵn lòng muốn kể chuyện.

Thành phố đang vào mùa hè. Ở những đài phun nước công cộng nơi chúng tôi hay ra dạo chơi vào những chiều hè, từ năm nay, bắt đầu có những nhóm trẻ da mầu đùa nghịch và bơi trong những hồ nước nhân tạo có đài phun nước đó. Điều mà những người dân sống lâu năm trong thành phố không ai làm, vì muốn bơi họ sẽ đến hồ bơi. Tôi len qua ga trở về nhà. Trên chuyến tầu có hai đứa trẻ da mầu ăn mặc lôi thôi đứng trò chuyện với nhau ở gần cửa. Tôi ngắm nhìn kỹ chúng. Khuôn mặt chúng không biểu lộ cảm xúc gì. Trò chuyện một lúc chúng nhin ra cảnh vật bên ngoài và khe khẽ hát. Chúng đang nghĩ gì, chúng cảm thấy thế nào? Đấy là khoảng trống mà tôi phải tự điền vào.

Đoàn Minh Hằng

Ảnh giải nhất trong cuộc thi ảnh báo chí năm 2016 của tác giả Sergey Ponomarev. Ngày 16.11.2015 những người tị nạn cập bến Skala trên đảo Lesbos, Hy Lạp.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s