Bây giờ chúng ta đi đâu?

Chiều cuối tuần nắng gắt, sau khi rời bến tram chúng tôi đứng trước một công viên rất rộng, bằng cách nhìn vào bản đồ ngoài cổng. Sau khi loay hoay không biết làm cách nào để tìm những người bạn, cuối cùng vợ chồng tôi nhìn thấy một cái cây to và một khối hình trụ bằng xi măng cạnh đó, nơi bọn trẻ con trèo lên trèo xuống để chơi và lần nào về cũng bị thủng hết cả mông quần. Đây là nơi chúng tôi đã từng hẹn nhau 2 năm trước, khi đó mọi người cùng đạp xe đạp xuyên qua khu rừng từ cổng khác và tụ tập dưới gốc cây này, chơi cầu lông và ăn uống. Đây là những người bạn làm ở cơ quan cũ của chồng, một tổ chức của WHO nên toàn những người đến từ Đức, Ý, Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippin…Hai năm trước chỉ có gia đình tôi và gia đình một người bạn nữa có con nhỏ. Năm nay gia đình đó có thêm thành viên. Một cặp vợ chồng khác mang theo một đứa trẻ. Một bạn khác có bầu. Và câu chuyện của họ năm nay chủ yếu xoay quanh vấn đề cho con đi học ở trường nào, xin vào mẫu giáo ở Pháp như thế nào…Thật kỳ diệu. Cái cây vẫn thế, công viên vẫn thế, còn con người thì bắt đầu gắn bó với câu chuyện về những đứa trẻ sắp được sinh ra, lớn lên như thế nào…

Nhận ra bạn cũ, con trai tôi và Ario (tên cậu bé) bắt đầu tách ra khỏi đám người lớn, chúng mải mê chạy nhảy rất xa để đuổi theo những con bướm. Tất nhiên, vì chúng là trẻ con, nên chúng mới tin rằng chúng sẽ bắt được những con bướm ấy. Vì người lớn, hiển nhiên đủ lý trí và trải nghiệm để hiểu rằng, chẳng việc gì phải nhọc công vì cái việc rất vô ích ấy, nhưng với bọn trẻ, trời ơi, chạy theo những cánh bướm trên đồng cỏ thật là tuyệt vời làm sao. Chúng đã chạy đi rất xa, rất xa khỏi khu người lớn đang ngồi, về phía những bụi cây và chỉ một xíu nữa chúng sẽ khuất dạng. Tôi liền chạy tới và nói, nếu các con thích đi vào trong rừng thì mẹ sẽ đi cùng. Ario nói, vậy để cháu xin phép bố cháu đã.

Sau đó chúng tôi đi vào trong bụi cây xuyên qua một con đường khá hẹp, bởi hai bên là những tán cây trồng sát nhau. Cứ đến một ngã ba Ario lại hỏi tôi, chúng ta đi hướng nào? Tôi chợt cảm thấy chuyến phiêu lưu với bọn trẻ thú vị, vì nghĩ đến truyện Cuộc phiêu lưu của Alice ở xứ xở thần tiên.

Alice hỏi con mèo: Tớ đi đường nào bây giờ?

Con mèo trả lời: Điều đó tùy thuộc vào việc cậu muốn đến đâu chứ?

Alice đáp lại: Tớ thật sự chẳng quan tâm lắm về cái nơi mà mình muốn đến.

Con mèo: Thế thì cậu cũng không cần quan tâm là nên đi đường nào! Một khi mà cậu đã không quan tâm đến cái nơi mà mình tới thì đi đường nào mà chẳng được!”

Vậy nên mỗi khi Ario hỏi, chúng ta đi hướng nào, tôi lại nói, tùy cháu muốn. Chúng tôi đi lắt léo vào trong khu rừng nhỏ, có thật nhiều cây rất đẹp. Vừa đi vừa thấy những cái hố, chúng nói, đấy là hang khủng long. Hoặc chúng bịa ra những câu chuyện rất linh tinh thuộc về trí tưởng tượng của chúng. Cuối cùng, bọn trẻ phát hiện ra một cái cây có những quả nhỏ ở tầm chúng có thể với được. Lẽ ra không nên vặt quả mang về, nhưng tôi nghĩ, đã khám phá nên có chiến lợi phẩm, nên tôi hái quả cho Ario và Philéas. Tình cờ thế nào, đưa cho Ario một quả xong thì có một chùm hai quả dính nhau nên tôi đưa cho Philéas. Chúng ra vẻ rất sung sướng, như kiểu nhặt được kho vàng vậy. Tôi chợt nghĩ, làm trẻ con thích nhỉ, dễ nhỉ, và tất nhiên, khi nào chúng biết buồn, chúng sẽ hết là trẻ con.

Nhưng có vẻ Ario chưa hài lòng, nó nói Philéas cho anh xem quả của em, rồi nó tách chùm 2 quả của Philéas ra làm hai. Philéas thấy vậy ném hai quả xuống đất, không, em thích nó phải là một chùm. Đưa trẻ con đi chơi nhiều nên tôi biết rằng, chỉ cần đứa này hơn đứa kia một chút là thể nào cũng có chuyện, mặc dù chúng chẳng thực sự thích những đồ vật đó lắm. Tôi bèn quay trở lại cái cây để kiếm cho bọn trẻ số quả bằng nhau và đứa nào cũng có thể có 1 chùm 2 quả. Nhưng vấn đề lại bắt đầu nảy sinh khi chùm của Ario ngoài 2 quả ra có thêm 1 cành lá (trong khi Ario không quan tâm đến lá lắm, nó chỉ quan tâm đến số lượng quả thôi và nó vặt rời hết các quả ra, ôm thành một đống trong người). Còn Philéas thì khăng khăng chỉ cần 1 chùm có hai quả thêm một cành lá dính bên trên, còn số lượng quả bao nhiêu không quan tâm, mặc dù Ario chia cho nó cũng không thèm. Nhận ra rằng nếu để chiều bọn trẻ con thì mình có khả năng sẽ phải vặt hết cái cây, mà như thế thì hại môi trường quá, nên mình quyết định là không, mọi chuyện chấm dứt, chúng ta phải biết hài lòng với những cái đã có.

Ario lớn tuổi hơn nên cũng có vẻ hiểu chuyện hơn, trong khi Philéas mặt xị ra, kiên quyết muốn thứ nó có bằng được, thì Ario kêu lên, nhìn kìa, có rất nhiều vỏ con ốc sên. Philéas nghe thấy ốc sên thì sáng mắt ra, vì đó là thứ nó cực thích, vội vàng sà xuống cát để nhặt. Có rất nhiều vỏ ốc sên trắng muốt chắc được mưa đã rửa sạch, nên Philéas quên ngay nỗi buồn một chùm có hai quả có kèm theo chiếc lá, nó thu nhặt chiến lợi phẩm của mình, mà không cần tranh giành hay ghen tị vì Ario không thích ốc sên, Ario đã có rất nhiều quả rồi.

Đấy, thật ra, nỗi buồn bắt đầu đến kể từ khi chúng ta không biết hài lòng với những gì mình đã có, hoặc, chúng ta thấy rằng mình có được ít hơn những người khác. Tuy nhiên bọn trẻ chúng có thể quên ngay dễ dàng những nỗi buồn, gạt ngay những giọt nước mắt trong vòng vài giây để sà vào những điều mới mẻ. Chúng ta khác bọn trẻ vì chúng ta nhớ mọi thứ quá lâu, buồn mọi thứ quá lâu, ghét mọi người quá lâu.

Khi nào nỗi buồn ở lại quá lâu trong một đứa trẻ, thì chúng ta đón chào chúng đến với thế giới của những người lớn, thật nhàm chán, chẳng có tí mộng mơ nào, đến việc chạy theo đuổi một con bướm, chúng ta cũng chẳng muốn làm, huống chi là đi vào rừng nhặt quả và ốc sên.

30.6.2015

Đoàn Minh Hằng

Advertisements

Những thế giới nằm trong những thế giới

“Khi nói về viết điều đầu tiên hiện lên trong đầu tôi không phải là một cuốn tiểu thuyết, một bài thơ hay một truyền thống văn chương, mà là một con người nhốt mình trong phòng, ngồi trên bàn, một mình, hướng vào cõi bên trong; giữa những bóng của thế giới, anh ta xây dựng một thế giới mới bằng ngôn từ.

Để trở thành nhà văn, kiên trì và lao động cật lực là chưa đủ; trước hết chúng ta phải cảm thấy bị ép buộc phải thoát khỏi đám đông, phường hội, những thứ vặt vãnh của đời sống thường nhật, nhốt mình vào một căn phòng. Chúng ta mong mỏi có được kiên nhẫn và hy vọng để có thể tạo ra một thế giới sâu sắc trong những trang viết của mình.”

(Trích “cái va li của cha tôi” của Orhan Pamuk)

Có những buổi sáng thức dậy sớm, thấy lòng rất yên tĩnh, bình yên, đọc sách hoặc viết lách. Nhiều khi thấy rằng chính những công việc đó đã giúp mình tồn tại một cách khá ổn, khá vững vàng qua nhiều năm tháng trôi chảy và biến động không ngừng. Nó giống như một sợi dây neo chặt lại tất cả những điều dễ dàng đổi thay, đến và đi với cuộc sống của chúng ta. Nó giúp cho tâm hồn ta không bị tròng chành và những nhận thức, trải nghiệm ngày càng được đào sâu, đúc kết, đón nhận cuộc sống một cách hồn nhiên hơn cũng như buông bỏ những tham sân si dễ dàng hơn.

Trong cuộc sống con người ta cần học hỏi cách hòa đồng với đám đông nhưng cũng phải học cách tách mình ra khỏi đám đông. Điều mà tôi cảm giác yêu thích nhất là mình có một tâm thế tự do để không phụ thuộc vào bất cứ một đám đông nào, sẵn sàng từ bỏ và dễ dàng dịch chuyển khỏi những rắc rối không cần thiết…vì bất cứ lúc nào cũng có những nơi chốn bình yên che trở tâm hồn mình, như gia đình, bạn thân, việc đọc sách và viết lách. Tôi ít tư duy và quy chiếu một vấn đề theo những góc nhìn của đám đông và nếu không hòa mình được vào câu chuyện của đám đông tôi hầu như không thấy bị phiền lòng.

Con người cần sự tương tác kể cả tích cực và tiêu cực để trong những hoàn cảnh nhất định, bản thân mình sẽ bộc lộ những tính cách tiềm ẩn bên trong của mình. Nhưng tương tác với thế giới xung quanh, để mình quan sát, học hỏi, tiến bộ và học cách lùi lại một bước để rút lui về thế giới nội tâm của riêng mình. Như ta cần thế giới có thực diễn ra quanh ta để có những hộp đất sét mầu, và nặn thành một thế giới mới thông qua lăng kính của trải nghiệm, tư tưởng, niềm tin và ước vọng của ta. Những người sống nội tâm có thiên hướng sáng tạo, có góc nhìn khác biệt trong công việc. Họ có đời sống tình cảm rất chân thành, giản dị, bao dung, ấm áp, gắn bó và bền lâu.

Tôi chợt nhớ đến một bộ phim hoạt hình thiếu nhi “Horton Hears A Who” về một chú voi và người bạn tí hon của chú sống trong thế giới là một hạt bụi. Thật diệu kỳ trong một hạt bụi nhỏ xíu xìu xiu lại tồn tại cả một tiểu hành tinh thu nhỏ với những người bạn đáng yêu, đang cần được trợ giúp. Cả khu rừng chỉ có voi là con vật duy nhất có thể cảm nhận, nghe thấy, và trò chuyện được với họ. Tất cả các con vật khác đều chế nhạo, không chơi với voi và tìm cách phá hoại tiểu hành tinh đó. Nhưng chú voi vẫn tin tưởng vào sự cảm nhận của mình về sự tồn tại của một thế giới nằm trong hạt bụi và quyết tâm bảo vệ những người bạn của mình tới cùng vì “con người là con người, dù họ nhỏ bé tới đâu”

Chúng ta có thể dễ dàng thấy ai cũng giống ai và hài lòng với việc người này người kia phải giống suy nghĩ của mình. Nhưng chúng ta không biết rằng giữa đám đông một ai đó có thể nói một câu chuyện cùng ta không có nghĩa là khi lui về thế giới riêng của mình, họ không có một thế giới khác hoàn toàn khác biệt. Và tôi tin rằng ai cũng có một thế giới đó dù là người sống nội tâm hay không nội tâm, người ta gọi đó là khoảng lặng của cuộc sống. Những khoảng lặng đó khá thú vị riêng cho từng người. Chỉ mong muốn một điều rằng chúng ta vì không thể biết được những khoảng lặng của người khác thú vị đến thế nào, nên nhìn những gì họ biểu hiện ra bên ngoài mà hàng ngày ta nhìn thấy, ta đừng nên đánh giá bất cứ điều gì về một ai đó.

Chúng ta có rất nhiều không gian sống khác nhau và đôi khi có những không gian sống không nhìn được bằng mắt. Và nếu đọc nhiều những cuốn sách thì mới có thể biết rằng thế giới hay cuộc sống này không đơn giản như chúng ta hàng ngày vẫn sống, làm việc, ăn chơi…mà còn nhiều tầng lớp hơn thế nữa.

(viết 14.9.2014 – Bổ sung và chỉnh sửa ngày 30.6.2015)

Bị ném đá trên chuyến tầu về Lyon

1. Chỉ còn 15 phút nữa thì về đến ga cuối thì đoàn tầu chợt dừng lại ở một sân ga nhỏ, có tiếng loa thông báo hiện đang có một nhóm người ném đá lên các đoàn đầu ở chặng tiếp theo và cảnh sát đang đến bắt họ. Vì vậy chúng tôi phải ngồi chờ một chút thì tầu mới chạy tiếp được. Nhiều người trên tầu ồ lên rồi lại tiếp tục nói chuyện rì rào. Có tiếng trẻ con khóc làm chúng tôi thấy nhớ Philéas.

Ký ức của chúng ta thường làm bằng những “chất liệu” đặc biệt, khiến cho, nhiều khi chỉ là âm thanh, mầu sắc, hương vị, cảm nhận, hay một sự kiện nào đó ở hiện tại diễn ra, tâm trí ta bỗng dưng bị xốc ngược. Và ký ức được xổ ra phơi bày trước mặt ta, nhiều khi là những thước phim quay chậm thật đẹp đẽ, nhiều khi là những thứ lộn xộn nhưng nằm trong một sâu chuỗi, như một cái ruột mèo. Nhiều khi, nó còn được thêm mắm thêm muối của trí tưởng tượng, hoặc được ru ngủ bởi con tim, hoặc được tâm trí tỉnh táo chỉ có được ở đầu óc của những người đã đạt đến sự chín muồi nào đó về sự thiền, phân tích, sắp xếp và chiêm nghiệm lại. Thiền, là một sự tĩnh lặng, để con người ngồi đối diện với chính nội tâm bản thân mình, tự giải tỏa bớt những cái thâm, sân, si, hoặc tự tìm lại cội nguồn của bản chất con người mình, thông qua những trải nghiệm thực tế của đời sống. (Như chị Đoàn Minh Phượng viết “có vốn sống chúng ta dễ đi đến gần sự thật của riêng mình hơn.”)

Nói chuyện được với bản thân mình đã tốt, nhưng nói chuyện được với người thân của mình về bản thân mình còn tốt hơn. Sống trong một không gian nhỏ của cuộc sống mà ở đó, ít nhất, bạn không cần phải che giấu một sự thật nào về bản thân mình. Nhiều khi, vẻ đẹp của con người, sự vật, hiện tượng (ngoài việc đẹp vì nó có một bề dầy lịch sử) thì nó còn là sự chân thật. Đâu là nhà của tôi? Nhà của tôi là không gian mà ở đó, tôi có thể trò chuyện về nội tâm thật sự của mình, về những ký ức bị xốc ngược như cái ruột mèo của mình, do hiện tại hiện tại lùa vào một sợi dây, lôi tuồn tuột ra hết, với một người không phải là tôi, mà vẫn thấy mình được an toàn. Nhờ đó, mình thấy mình hạnh phúc hơn. Người đó, là chồng tôi, người biết sự thật về bản thân tôi, và yêu nó chân thực như nó vốn có; và một vài người bạn thân, người biết một phần những sự thật đó. Nhưng nhiều khi, chính tôi cũng phải ngạc nhiên về nhiều sự thật của bản thân mình, có nhiều cái, tôi không biết rằng, chính mình lại như vậy. Phải nhờ trải nghiệm, vốn sống, tôi mới nhìn ra tôi, của quá khứ, của hiện tại, và của tương lai.

2. Thật may, tôi lại tìm lại được chính mình, trở về được đúng quỹ đạo của mình, có nghĩa là, tinh thần mình đang thật sự khỏe khoắn tới mức, bây giờ, dù ai đó động chạm đến sự nhạy cảm của mình, thì mình đủ để đấu bằng trí, chứ không đấu bằng cảm xúc nữa. Thường những người sống bằng cảm xúc, là những người không mấy khi phải đề phòng, vì họ không toan tính nhiều. Họ có một tinh thần yếu, nên họ chỉ cần một điều rất đơn giản, hãy để cho tôi được yên. Họ thường tránh xa mọi suy nghĩ, hành động, cảm xúc dẫn đến muộn phiền, hoặc thứ cảm xúc nào đó có thể hủy hoại con người, Trên đời này, tất cả mọi thứ đều có thể dẫn đến muộn phiền dù là tốt hay xấu. Với những người mạnh về trí, họ có thể đủ tỉnh táo để tính toán cho mọi hành động của mình chuẩn xác, đưa ra những hành động trong tầm kiểm soát hoặc nằm trong ý đồ của họ. Tốt nhất là khi duyên đã hết, thì đừng tạo nghiệp. Mà tốt nhất là khi nghiệp nó đến, thì ráng chịu đựng nó sẽ qua.

3. Thật ra, đời con người nó giống như cái vòng xoáy chôn ốc, kiểu gì rồi cũng bị kéo vào những chuyện không đâu của cuộc đời, cứ đủ một vòng lại lặp lại. Chỉ là biểu hiện khác nhau về mức độ. Còn lại thường trong 1 câu chuyện, nhiều năm trước ta đóng vai này, thì nhiều năm ta là một nhân vật khác trong chính câu chuyện đó, để ta có dịp được nhìn cuộc đời đủ mọi góc cạnh hơn. Không biết những người khác thế nào, nhưng hình như trong mỗi con người, và đặc biệt ở tôi, có một khả năng kỳ diệu, đó là khả năng hồi sinh của sự sống rất mãnh liệt. Nhiều khi, tôi không tài nào nhớ nổi tôi đã phải mỏi mệt như thế nào với cuộc sống mưu sinh hồi mình mới ra trường để có một chỗ đứng trong xã hội, tôi không tài nào viết nổi lịch sử hình thành của Lollybooks cái thời mình còn bụng chửa vượt mặt để gây dựng nên sự nghiệp cho riêng mình. Nhiều khi, tôi không nhớ rõ tôi đã đau khổ cụ thể như thế nào về những câu chuyện tình yêu đã qua, thậm chí nghĩ lại còn thấy đôi phần nhạt nhẽo. Tôi có nhớ nhiều khi mình bị rơi vào vực thẳm của chính cái hố tâm hồn mình, nhiều khi mình bị xốc ngược lên không ngừng chứ còn không được nằm im dưới vực thẳm mà chìm xuống. Thế mà, giờ đang ngồi viết những dòng này, kỳ thực, tôi không nhớ nổi cảm giác cụ thể ra sao. Kỳ thực là rất nhạt. Tôi có một đời sống tha thiết nồng nàn với mọi thời điểm tôi đang sống, nhưng khi đi qua rồi, tôi quên rất nhanh, một cách tự nhiên, nó không có chỗ trong đời sống mới của tôi, kể cả tình yêu hay lòng thù hận.

Thứ duy nhất còn lại, đó là mình vẽ thêm cho mình một mầu sắc về bản thân mình, trong bức tranh giải mã sự thật về mình. Đó là động lực để mình càng yêu mình hơn, càng bao dung với mình hơn, càng trân trọng những thứ còn lại bên mình nhiều hơn, sau những cú sốc làm ta rơi vãi đi nhiều thứ trong cuộc đời. Nếu như không yêu mình, không bao dung với mình, ta khó lòng yêu người khác và bao dung cho người khác. Tâm hồn mình không sạch sẽ, mình khó nghĩ về cuộc đời sạch sẽ. Vì thế, hãy khơi gợi trong tôi những suy nghĩ tích cực và cảm xúc tích cực về cuộc đời, để tôi thấy mình được thăng hoa về niềm đam mê và tình yêu cuộc sống.

4. Nhiều khi chồng tôi hay nhổ tóc bạc cho tôi. Một phần vì tôi máu xấu, một phần vì tôi hay suy nghĩ nhiều, lắm lúc, tưởng mình già lắm rồi. Vì thường tuổi già người ta hay sống thu mình lại, không có nhu cầu thể hiện bản thân, không có nhu cầu quan hệ với nhiều người, lúc nào cũng chỉ thu vén cho cái nội tâm của mình được nhẹ nhàng, những người thân của mình được mình chăm sóc, biết ơn (hoặc trả ơn) cho những người bạn, người tốt đã và đang ban cho mình nhiều sự ấm áp trong cuộc đời. Thế nhưng, cứ thi thoảng, những khó khăn hay ấp đến với tôi, như là hồi xưa còn độc thân thì hay là chuyện tỉnh cảm, giờ là chuyện kinh doanh, chuyện nhà cửa, hoặc nhiều áp lực nặng nề về tâm lý, Thường tôi hay vượt qua được nó bằng cách này hay cách khác rất nhanh, bằng ý chí, nghị lực, hoặc bằng cách làm cho cuộc sống mới của mình có thật nhiều mới mẻ. Để những thứ mới mẻ của cuộc sống như một làn sóng ào đến, như một cơn lũ, xô hết những cái cũ, cuốn phăng ra biển khơi, và dòng sông lại hiền hòa chảy, tấp nập một đời sống tươi mới trên sông, nhưng đôi bờ phù sa vẫn âm thầm bù đắp. Sau những biến cố của cuộc sống, tôi thấy tâm hồn mình hào hứng như một đứa trẻ, háo hức chơi một cuộc chơi mới, tâm hồn vẫn đầy năng lượng sống mà bản chất vẫn luôn là người nồng nàn với cuộc dời và luôn cháy bỏng với đam mê. Về một bản chất khác, tất cả mọi thứ trong cuộc sống có thể tồn tại được hay không, thì một thứ nghe có vẻ rất trừu tượng sau đây cần phải tồn tại, và không bao giờ được thiếu, đó là niềm tin. Có thể bạn không tin, nhưng nếu tâm hồn bạn nhiều khi không quay về giống một đứa trẻ, bạn sẽ không thể nào hồi sinh được.

5. Cuối cùng thì cảnh sát cũng bắt được bọn ném đá lên tầu, và chúng tôi về tới ga muộn một chút nhưng nhờ đó, mạch suy nghĩ của tôi không bị ngắt quãng. Đứa trẻ trên tầu cũng đã ngủ yên trong vòng tay mẹ. Nụ cười hay tiếng khóc của một đứa trẻ thường nhắc tôi nhiều về đời sống thực tại và tương lai của mình. Tôi thích sống ở đây, vì Lyon cho tôi một đời sống mới, giúp tâm hồn tôi được làm mới, hoàn toàn hồi sinh sau nhiều mỏi mệt, cho tôi những trải nghiệm mới về đời sống. Nhưng quan trọng hơn, nếu ngày nào cũng đi lại trên tầu, tôi có nhiều thời gian để suy nghĩ hơn về cuộc sống. Khi về nhà chỉ phải gõ lên blog, như thời sinh viên, tôi thường hay có thời gian làm thơ trên xe bus, và xuống xe là gõ cho ngay lên mạng. Đặc biệt, nếu không phải đi xe máy đi làm hàng ngày, tôi không bị gió lùa vào óc, làm cả mùa đông tuần có 7 ngày thì 4 ngày bị cảm vật ra. Lại một điều quan trọng hơn nữa, nó rất rất quan trọng, trích lời 1 thầy phong thủy của Singapore đã giảng trong 1 khóa học tình cờ được học “Sống ở một nơi mà người ta có thể di chuyển dễ dàng thì kể cả tâm hồn cũng luôn được thông suốt và kinh tế luôn phát triển”. Tôi muốn tâm hồn mình lúc nào cũng thoáng đãng, rộng mở, như bầu trời xanh hay bãi cỏ ngoài kia. (Chuyện bị ném đá lên tầu, chắc là hy hữu, mà có thì đã có cảnh sát lo rồi, mình còn bận ngồi suy nghĩ chuyện chuyên môn.)

24/12/2011