Đọc “Chỉ còn 4 ngày là hết tháng tư”

Một cuộc dạo chơi cùng tiếng Việt.

Đọc văn của tác giả Thuận như giải bài toán khó, thường phải chuẩn bị trước tinh thần minh mẫn, tỉnh táo để nhào vào một cuộc chơi chữ nghĩa đầy rối rắm. Sẽ chẳng có một mũi tên nào đâm thẳng vào trái tim bạn để bạn nức nở lên từng cơn. Lúc nào cũng là giọng văn lạnh lùng, giễu nhại, làm khó người đọc, nhất là trong “Chỉ còn 4 ngày là hết tháng Tư” lần này, bạn đọc phải nhảy xuống một cái hố toàn hình chông số bốn.

Thế nhưng, thích được khám phá ấn sổ mới, tôi vẫn cố gắng đọc kỹ và viết cảm nhận, cho dù cách viết của Thuận có thể coi là “làm khó” độc giả.

Ở cuốn mới này, ban đầu khi nhận ra một số yếu tố quen thuộc còn vương vấn lại từ những cuốn trước, kèm theo sự “giăng bẫy” về thời gian, không gian tinh vi hơn trước, tôi phải cầm sách lên, đặt sách xuống đến mấy lần. Tuy nhiên sau càng đọc về cuối càng hay, nhất là hai phần cuối của chương cuối, mọi sự mờ mịt về thân phận của nhân vật như được gỡ ra, các nhân vật luôn có vẻ bề ngoài vô cảm đến tưng tửng của Thuận cũng nội tâm triết lý hơn.

Tôi cảm thấy hồi hộp như đang tham dự vào một cuộc chơi ngôn từ cùng tác giả.

1. Những yếu tố đặc trưng làm nên tác giả Thuận:

Có dịp đọc khá kỹ các tác phẩm của nhà văn, qua bài viết “Đi vào cuộc chơi của Thuận”, tôi có bày tỏ thông điệp muốn tìm kiếm những ẩn số mới hơn. Nhưng các nhân vật của Thuận vẫn thế, luôn có những uẩn ức, khao khát thầm kín, và hầu như không đối thoại. Nhân vật hắn luôn im lặng. Nhân vật cô luôn thì thào. Nhân vật nói gián tiếp thì nhiều nhưng nói trực tiếp chỉ phát âm 4 từ. “Họ chẳng nói với nhau câu nào. Cả một đoạn đường họ chẳng nói với nhau câu nào. Cả một đoạn đường 44 phút chẳng ai nói với ai câu nào.”

Nhân vật của Thuận dù sống ở Pháp mấy chục năm vẫn không hề thay đổi “phong cách Việt Nam”, luôn “nặng mùi” bao cấp, chiến tranh, bị kìm hãm bởi các tư tưởng cổ hủ, cũ rích… Trong tác phẩm này, các nhân vật vẫn mang những dáng dấp quen thuộc mà chúng ta từng thấy trong một số tác phẩm trước như “T mất tích”, “Thang máy Sài Gòn”…

Nhân vật hắn là hiện thân của khao khát sống thật là mình, nhưng cuộc đời hắn vẫn cứ bị mắc kẹt trong bàn tay sắp đặt của mẹ, cuộc tình nhàm chán với M hồi sinh viên, cuộc sống chẳng vui chẳng buồn có phần ớn lạnh đốt sống lưng với vợ thời hiện tại. “Hắn đã bắt đầu mệt mỏi trước sự buồn tẻ và khắt khe của học đường, nàng xuất hiện chỉ để củng cố thêm sự mệt mỏi của hắn, để hắn thấy thơ của Kerouac hợp với hắn hơn lý thuyết y học.”

Nói về những điểm đã quen thuộc không lẫn vào đâu của nhà văn Thuận, ngoài giọng văn giễu nhại, cách sử dụng câu từ lặp đi lặp lại ở nhiều đoạn, còn phải kể đến thủ pháp tự hư cấu về bản thân mình (làm người đọc liên tưởng đến một số chi tiết đời thực của tác giả như chị em song sinh, người viết văn…), hay những hình ảnh lôm côm của người Việt khi đi du lịch nước ngoài…

Người đọc chỉ có thể cảm thấy những điều cũ kỹ này là hợp lý khi đọc đến chương cuối, tác giả viết: Chiến tranh, 4 thập kỷ đã trôi qua và nước Mỹ đã đặt được Mc Donald vào trung tâm Sài Gòn, mà con người ở đây vẫn không thôi bị chiến tranh ám ảnh. Phải chăng ám ảnh của quá khứ vẫn còn đè lên thân phận người Việt sống tha phương, chưa thoát khỏi những dấu ấn quá sâu sắc về cả văn hóa, lịch sử, bối cảnh xã hội, nên đề tài này vẫn luôn là nỗi niềm canh cánh của tác giả?

2. Những ẩn số mới:

Vậy, ẩn số mới nào làm nên sự hấp dẫn của cuộc chơi với ngôn từ trong “Chỉ còn 4 ngày là hết tháng Tư”? Hay nói cách khác, với tác phẩm này Thuận đã “chơi khó” độc giả hơn những cuốn sách đã xuất bản như thế nào?

Ngoài việc dễ dàng có thể nhận thấy nhất trong các câu văn toàn các số 4, khiến người đọc cảm tưởng như vừa ăn cá vừa phải nhằn xương, chúng ta có thể thấy hình ảnh số 4 ở bìa như những con thuyền lênh đênh trên đại dương, gợi nhớ về quá khứ không thể nào quên của Sài Gòn tháng Tư của 4 thập kỷ trước.

Lấy cảm hứng từ con số 4, truyện cũng được viết thành 4 chương, mỗi chương 4 phần. Thực ra việc viết được những câu văn toàn số như thế, đôi khi độc giả cảm thấy bị rơi vào ma trận, nhưng với người viết hẳn sẽ là một trải nghiệm sáng tạo thú vị mà không phải cũng đủ kiên nhẫn để duy trì xuyên suốt tác phẩm như vậy.

Nhưng thật không dễ dàng gì khi tác giả cố tình đánh đố độc giả bằng việc đảo lộn thời gian, không gian và cách xưng hô nhân vật hết sức mù mờ. Nhân vật nói chuyện với nhau kiểu: Những điều này, cô chỉ nói với hắn trong căn phòng khách sạn được trang trí theo kiểu Venise thế kỷ XIV, khi hai người gặp lại nhau 4 tháng sau ở Sài Gòn. Còn bây giờ, trong quán Le 44 V…” Vì thế nếu không đọc văn Thuận trong một tinh thần hoàn toàn tỉnh táo, sẽ chẳng hiểu được mạch của câu chuyện, các nhân vật có liên quan đến nhau như thế nào.

Ban đầu chúng ta thấy rạch ròi hai tuyến truyện được phân cách bởi cách viết nghiêng (dành kể về Ân và nàng) và phần chính còn lại chuyện kể về hắn và các mối quan hệ khác (có phần hết sức rối rắm). Phải đến cuối truyện, chúng ta mới phân rõ được các tuyến nhân vật có các quan hệ, trong các bối cảnh không gian và thời gian như sau:

Hắn – M – nàng – thời đại học năm 4 – sinh viên Y khoa– Paris.

Hắn – vợ – cô – năm hắn 44 tuổi – bác sĩ phòng khám tư – Sài Gòn – Paris – Sài Gòn.

Nàng – Ân – Gia đình nàng – Ngôi nhà của mẹ nàng – Cô – Gia đình cô – Sài Gòn trước tháng Tư.

Và cũng phải đến cuối truyện, kết cấu của truyện không còn là “truyện lồng truyện” nữa, mà hai câu chuyện song song về cuộc đời nàng và cô, hai câu chuyện chữ in nghiêng và viết thẳng đã được nối lại với nhau làm một bằng gạch nối của quá khứ, là việc giao ngôi nhà của “giai cấp tư sản” (nhà nàng) cho “gia đình người có công với cách mạng” (nhà cô), và gạch nối của hiện tại, là hắn và quán Le 44 V.

Tác giả tạo các chi tiết rất chặt để liên kết các nhân vật rời rạc với nhau, từ những tấm ảnh, việc chụp ảnh, đến bối cảnh di chuyển về vùng biển phía Nam nước Pháp để có những liên hệ với đại dương mênh mông của những thuyền nhân ngày nào.

Một điểm mới nữa trong tác phẩm này, nhân vật của Thuận làm tình nhiều hơn, từ đầu đến cuối truyện, cứ vuốt ve nhau, rồi cương cứng, rồi trườn lên, trườn xuống… gập gềnh trên những con số 4 và cũng không tránh khỏi được những pha giễu nhại của tác giả kiểu như: “Đúng lúc hắn tưởng như có thể chết đi trong cái âm hộ lênh láng lũ xuân của cô thì hắn giật nẩy mình bởi 4 tiếng cộc cộc tưởng thủng cả màng nhĩ: 4 trăm gram thịt bò Úc áp chả, không kèm khoai tây, đang bốc khói nghi ngút trong tay đầu bếp khách sạn, đằng sau cánh cửa.”

Vấn đề chính trị mà ở những cuốn trước, tác giả chỉ điểm xuyết vài chi tiết giễu nhại cho vui, trong cuốn này được khai thác triệt để và trực diện, xuyên suốt câu chuyện qua toàn bộ phần chữ in nghiêng. Trong tác phẩm, Sài Gòn tháng Tư đổi thay toàn bộ diện mạo, đời sống, số phận, khuôn mặt của tất cả các nhân vật từ chính đến phụ. Tháng Tư hệt như những cuộc gặp gỡ định mệnh. “Cô nói cô thích các cuộc gặp gỡ định mệnh, chúng có khả năng chia đôi cuộc đời con người ta, phần trước khi gặp và phần sau khi gặp, những thứ khác chẳng còn mang ý nghĩa nào nữa, thừa thãi, vô duyên”

3. Và cuộc dạo chơi cùng tiếng Việt:

Nhưng thực ra, cuộc chơi đầy thông minh và sáng tạo của Thuận trong tác phẩm này còn thú vị hơn nhiều, đó là cuộc chơi với tiếng Việt, mà chúng ta đã thấy thấp thoáng một vài chi tiết trong “Thang máy Sài Gòn”, nhưng ở tác phẩm này thì đích thị là một dụng ý công phu.

Nhà văn Thuận có thể không thành công trong việc làm khó độc giả, vì thể nào rồi độc giả cũng phát hiện ra những chỗ chị kín đáo gài sự tinh nghịch của mình với con chữ, nhưng chắc chắn chị thành công trong việc thách thức các dịch giả nếu muốn dịch cuốn sách này sang tiếng Pháp cho độc giả Pháp.

Riêng tựa đề, số 4 và chữ Tư, với các ngôn ngữ khác, khó mà tìm thấy sự khác biệt. Và nữa, độc giả Pháp sẽ đâm đầu vào bi kịch trong việc nhận ra mạch câu chuyện giữa “Nàng” và “Cô”. “Nàng”, trong câu nói của cô, khi cái giọng vừa nghiêm trang vừa thì thào của cô vang lên trong căn phòng im ắng và mờ sáng, hắn có cảm giác như hiểu được một đại từ nhân xưng không thông dụng trong tiếng Việt”.

Các nhân vật của Thuận thật kiệm lời, nhưng khi dùng từ tiếng Việt thì quả là đắt. Thông qua cuộc trò chuyện của hắn và cô mà “hắn cảm giác tiếng Việt sau tháng Tư có những thay đổi ghê gớm”, tác giả khéo léo lồng vào các cụm từ như “lạc quan cách mạng”, “Bắc kỳ Cộng sản”, “Quýt làm cam chịu”, “Lý do lý trấu”, “Đầy tớ của nhân dân”, “Giai cấp bóc lột”.

Lên đến cao trào là các đoạn đối thoại theo kiểu: Đoàn là gì? Đảng là gì? Cải tạo công thương nghiệp là gì? Xã hội chủ nghĩa là gì? Các câu trả lời đều rất thông minh và thâm thúy theo kiểu: Cô nói cô nghĩ là hắn không biết Đồng Khởi có nghĩa là gì. Hắn hẫng 4 giây và hắn gật đầu. Đồng khởi lên rồi mất tự do.”

4. Kết

Cuối truyện là hình ảnh nàng với chiếc váy trắng trên con tầu đang chìm giữa đại dương không còn vết dấu, và hình ảnh cô cùng hắn ân ái lần cuối trước trong khách sạn trước khi “4 người dọn phòng” sẽ vào dọn dẹp và xóa sạch mọi dấu vết của họ, về cuộc tình trong khoảnh khắc mà cả cô và hắn cũng chẳng buồn tin vào một “happy ending”.

Đọc xong tác phẩm, chúng ta tự hỏi, liệu quá khứ có thể là những khoảnh khắc mà sau đó con người có thể xóa sạch được hay không? Liệu nhân vật của Thuận trong các tác phẩm tiếp theo có còn là những người lúc nào cũng khao khát và canh cánh tự do, không phải sống một cuộc đời này và khao khát một cuộc đời khác? Hay quá khứ, lịch sử, bối cảnh xã hội Việt Nam vẫn quá đè nặng lên thân phận người Việt, kể cả những người sống tha phương? VàMc Donald vào trung tâm Sài Gòn” vẫn không đủ để người Việt khép lại câu chuyện về tháng Tư năm ấy?

Gấp lại cuốn sách, hình ảnh về 14 con hàu sống nằm im ắng trên đĩa tre tròn, bên cạnh là 4 cục mù tạt wasabi xanh nõn giả dối và 4 trái ớt hiểm thâm độc” vẫn còn đọng lại trong tôi. Như thể đây chỉ là những từ ngữ quá sáng tạo của nhà văn thôi, nhưng những hình ảnh này, thật đắt giá.

Đoàn Minh Hằng

====

Mời đọc thêm hai bài đã viết về các tác phẩm của Thuận

Thang máy Sài Gòn: tình yêu ở đâu giữa cuộc đời này.

Đi vào cuộc chơi của Thuận 

Advertisements

[Thơ] Bọn trẻ trong công viên

344a1a1d6677fb2909759aad151f287a

 

Bọn trẻ nghịch cát trong công viên
Chúng ta nói: không, cát bẩn
Bọn trẻ quay sang nghịch nước
Chúng ta nói: không, nước ướt

Bọn trẻ không chào, chúng ta nói chúng hư
Chúng ta muốn những đứa trẻ ngoan ngoãn vâng lời, gật đầu tắp lự
Chúng ta muốn tất cả bọn trẻ ngoan giống nhau
hoặc là gương của người khác, hoặc theo gương người khác

Và nỗi buồn được sinh ra từ đó
Và chúng bắt đầu hoài nghi về tự do
Chúng sợ
Chúng cô đơn
Y hệt như chúng ta, người lớn

Chúng ta cũng từng là những đứa trẻ nghịch cát trong công viên
Cười nói hồn nhiên
Yêu thương hồn nhiên
Trao đi những cái ôm vô điều kiện
Từ đâu, vì sao, bao giờ, tất cả chúng ta đều chui riêng vào những góc của mình
hoài nghi về tự do
lo sợ
cô đơn?

Đoàn Minh Hằng

[Thơ]Lắng nghe

e0914331afbbf42d0085c771bb43e2ab

 

Hãy nghe theo tiếng nói của trực giác

chúng biết rất rõ ở đâu có sự giả dối

những sự không chân thành không thể nào giấu nổi

Ở những nơi dối trá là cốt lõi và vẻ hào nhoáng bề ngoài phủ lên một lớp da mỏng

chúng ta luôn bất an

chúng ta luôn suy nghĩ

chúng ta luôn thấy sự hai mặt tương phản của những gì nhìn thấy và cảm nhận

chúng ta luôn mệt nhoài khi chênh chao giữa niềm tin và thất vọng

chúng ta không thể bám víu vào đâu khi dối trá trương phinh lên như một con sâu

khổng lồ

gớm ghiếc

 

Hãy nghe theo tiếng nói của trái tim

Ở nơi nào thấy tâm hồn nở hoa

Là nơi đó có bình yên, hiền hòa

có tự do

và yêu thương vô điều kiện

 

Hãy nghe theo tiếng nói của nội tâm

nhìn thật sâu dưới những lớp thăng trầm

và nhặt lấy chính mình lấp lánh

Chúng ta bất hạnh

bởi không yêu thương ôm ấp lấy chính mình

 

Hãy nghe theo tiếng nói của hồi sinh

Tình yêu có thể chết

Ước mơ có thể chết

Niềm tin có thể chết

Hy vọng có thể chết

Trái tim có thể đớn đau tưởng chừng như đã chết

Tâm hồn kiệt quệ tưởng chừng như đã chết

Nhưng trái tim còn đập

Não vẫn sống

Mũi vẫn thở

Cuộc đời vẫn rộng mở

Để chúng ta sống thêm một lần nữa trong chính kiếp này.

 

Hãy lắng nghe từng hơi thở

nhè nhẹ

thời gian đang nhón chân khe khẽ

trái tim tĩnh lặng, tâm hồn tĩnh lặng, cơ thể tĩnh lặng, trực giác tĩnh lặng

chúng ta sẽ nhìn thấy rất rõ tình yêu

và sự sống cũng hồi sinh từ đó.

 
Đoàn Minh Hằng

[Thơ] Bài ca tháng 6

c5b5844f739c5b75c91fd2c7519ec7ee

Tháng sáu và những cơn mưa rào mát rượi buổi đêm
Đều đặn năm giờ sáng chim trong vườn rộn ràng tiếng hót
Dù ánh sáng chưa lên
Dù mặt trời chưa tỏ
Những giọt nước đẫm mình trong cây cỏ
Một sớm trong lành rực rỡ nắng ban mai

Tháng sáu và dòng thời gian nhẹ lướt gót hài
Cùng mây trắng bồng bềnh ngang qua ô cửa sổ
Bản nhạc Chopin đang mở
Bảng mầu đang vẽ chưa khô
Bài thơ còn dang dở
Này, cuộc sống chưa từng kết thúc đâu
Ôi tuyệt vọng thẳm sâu
Ôi thẳm sâu tuyệt vọng
Ta vẫn thấy quanh đây bao sự sống nhiệm mầu

Tháng sáu và mùi trái cây chín nẫu
Mùi của vườn hoa và mùi cỏ xanh tươi
Mùi của dòng sông tha thiết vẫn chảy xuôi
Mùi bánh nướng trong lò còn thơm phức
Mùi nến thơm và mùi tình yêu rạo rực
Mùi rượu nho
Mùi cô độc
Mùi tự do

Tháng sáu, trôi đi, tan đi, vỡ đi, những gông cùm, những nỗi lo
Những sợ hãi vô hình trong tưởng tượng
Những niềm vui đến từ trong ảo tưởng
Và cũng vì ảo tưởng lại khổ đau
Người và người yên bình, hạnh phúc với nhau
Người và người cùng yêu thương nhau nhé
Trao cho nhau niềm tin rất nhẹ
Bớt hận thù, bớt ghen ghét, tổn thương

Tháng sáu sắp đi qua cùng những vô thường
Như tháng năm vẫn trôi qua cuộc đời chìm nổi
Ta ngồi trên đỉnh núi cao vời vợi
Nhìn xuống mặt hồ thinh lặng
Tự do

Đoàn Minh Hằng.

[Thơ] Tôi đã quay trở lại

ece73e54c1f07256b36710934dc8f21d

Tôi bồng bềnh mãi, trong một cõi xa xăm tôi chưa bao giờ đến

Làm quay trở lại

Tôi muốn quay trở lại

Để nhìn rõ cuộc đời

Ở giữa đường biên giới của tỉnh và mơ

Nơi chân không động đậy

Nơi tay không động đậy

Chỉ có tâm hồn đôi khi choàng tỉnh dậy

Tôi thấy mình bay giữa những bao la

Hãy hát cho tôi nghe một bài ca

Về tình yêu, về tự do, về cuộc sống

Về những điếu thuốc hút chậm rãi

Về những giọt cafe nhỏ chậm rãi

Về những buổi sáng từng hạt mưa rơi chậm rãi

Về những bản nhạc chậm rãi

Về sự bền bỉ, chậm rãi

Sự sống cào dưới lớp da tôi

Niềm tin cào dưới tâm hồn tôi

Như nhựa sống cào dưới lớp vỏ cây xù xì trơi trụi lá

Như tảng băng trôi bảy phần chìm nơi biển cả

Như tôi cần được nở rực những bông hoa

Như sự sống và niềm hy vọng đâm chồi dưới lớp da

Như tôi cần quay trở lại

Làm sao để quay trở lại

Tôi muốn quay trở lại

Tôi sẽ quay trở lại

Tôi đã quay trở lại.

Đoàn Minh Hằng

[Dịch lời bài hát] Mon frère

(Từ hay trong bài: école buissonnière: Trốn học bỏ đi chơi.)
[Về bài hát “Em trai tôi” của Maxime Le Forestier.]

Bài được đăng tại đây: http://www.vitirouge.com/2015/06/17/em-trai-cua-maxime-le-forestier/

Maxime Le Forestier sinh năm 1949 tại Paris, bố là người Anh, mẹ là người Pháp và có hai chị gái, trong đó có một chị giúp ông viết các bài hát và thậm chí lên sân khấu cùng với ông. Còn người bố thì vắng mặt trong quãng đời đó. Sau này ông biết được rằng bố ông tái hôn với một người Anh và vào năm 1970 họ sinh được một người con trai tên là Jérôme. Cũng vào năm nay ông tình cờ sáng tác bài hát “Em trai tôi” mà không biết đến sự tồn tại có thực của người em này. Khi trả lời phỏng vấn ông nói “Đó có phải là sự linh cảm không? Tôi gặp Jérôme lần đầu tiên khi cậu ấy 8 tuổi, khi đó tôi tự nhủ với mình rằng mình sẽ sống hết mình với những ước mơ.” (Mình sẽ viết thêm về cuộc đời kỳ lạ của Maxime Le Forestier và một bài hát thú vị khác gắn với cuộc đời ông mang tên La maison bleue (San francisco))

Mình đã nghe rất nhiều bản Mon frère trên mạng, của cả Maxime Le Forestier hát khi ông còn trẻ và các bản cover khác, nhưng bản dưới đây mình thấy xúc động nhất. Bản này được trình bày bởi Maxime Le Forestier và Calogero trong đêm nhạc kỷ niệm 15 năm ca hát và phát hành album mới của Calogero. Khi trình bày bài hát này, Maxime Le Forestier đã già rồi, phát âm không “tới bến” các âm r ở cuối từ, nhưng hai ca sĩ trình bày với nhau hết sức tình cảm, xúc động, nhìn vào mắt nhau và bè phối với nhau rất hay. Trông giống như hai anh em hơn nhau 20 tuổi đời như câu chuyện về gia đình của Maxime Le Forestier:

Đây là bản thu khi Maxime Le Forestier còn trẻ

Dưới đây là bản dịch lời bài hát “Em trai tôi”
Đoàn Minh Hằng

Em là em trai mà anh chưa từng có
Em có biết rằng nếu em có thực
Chúng ta sẽ làm những việc gì cùng nhau?
Em sẽ sinh ra một năm sau anh
Sau đó chúng ta chẳng bao giờ rời xa nhau
như hai người bạn nhưng trông giống nhau
Chúng ta sẽ học thuộc lòng tiếng lóng
Anh sẽ là thầy của em
Ở cái thế giới trốn học bỏ đi chơi của anh
Chắc chắn rằng một ngày chúng ta sẽ đánh nhau
Một chút để sau đó chúng ta hiểu về việc lại chơi cùng nhau giống như lần đầu tiên

Nhưng em không ở đây
Biết đổ lỗi cho ai đây
Không phải bố
Không phải mẹ
Em có thể hát về điều đó

Em là em trai mà anh chưa hề có
Nếu em biết rằng anh đã uống
Cả nỗi buồn cô độc của anh
Nếu em không muốn làm anh ngã gục
Em phải kết thúc bài hát này
Anh sẽ dậy em làm
Nếu cuộc đời cư xử tốt hơn với chính nó
Nó sẽ chia cắt làm đôi
Một cặp găng tay, hai cái tát
Nó sẽ chắc chắn chia rẽ
Những ngôn từ yêu thương và những lời lẽ vụng về
Những cô gái và những thanh gậy gộc

Em là cậu em mà anh chẳng bao giờ có
Anh sẽ bớt cô đơn hơn nếu làm bạn với em
để trong một chốc lát, ngồi cạnh người con gái anh có chuyện để nói chẳng hạn kể về em
Anh làm phiền em, em tha thứ cho anh
Ở đây khi tất cả đang bỏ rơi chúng ta
Chúng ta sẽ tự xây nên một gia đình.

Maxime Le Forestier 02

Mon frère – Maxime Le Forestie

Toi le frère que je n’ai jamais eu
Sais-tu si tu avais vécu
Ce que nous aurions fait ensemble
Un an après moi, tu serais né
Alors on n’se s’rait plus quittés
Comme des amis qui se ressemblent
On aurait appris l’argot par cœur
J’aurais été ton professeur
A mon école buissonnière
Sûr qu’un jour on se serait battu
Pour peu qu’alors on ait connu
Ensemble la même première

Mais tu n’es pas la
A qui la faute ?
Pas à mon père
Pas à ma mère
Tu aurais pu chanter cela

Toi le frère que je n’ai jamais eu
Si tu savais ce que j’ai bu
De mes chagrins en solitaire
Si tu m’avais pas fait faux bond
Tu aurais fini mes chansons
Je t’aurais appris à en faire
Si la vie s’était comportée mieux
Elle aurait divisé en deux
Les paires de gants, les paires de claques
Elle aurait sûrement partagé
Les mots d’amour et les pavés
Les filles et les coups de matraque

Mais tu n’es pas la
A qui la faute
Pas à mon père
Pas à ma mère
Tu aurais pu chanter cela

Toi le frère que je n’aurais jamais
Je suis moins seul de t’avoir fait
Pour un instant, pour une fille
Je t’ai dérangé, tu me pardonnes
Ici quand tout vous abandonne
On se fabrique une famille

 

 

[Dịch lời bài hát] Non, je ne regrette rien

Không! Tôi chẳng có gì phải hối tiếc
Dịch lời tiếng Việt: Đoàn Minh Hằng

Tìm nghe trên mạng khoảng chục bản khác nhau cover bài “Non, je ne regrette rien” của Edith Piaf (kiểu như tìm một giọng gì đó trong sáng khỏi giọng liêu trai của Khánh Ly), xong nghe chẳng bài nào ưng bằng Edith Piaf. Bởi vì bài này Edith Piaf dường như hát bằng cả cuộc đời mình, nên nó thật sâu và dữ dội qua từng con chữ. Một cuộc đời đặc biệt và một giọng ca đặc biệt. Bài hát trong phim La vie en rose, bộ phim tái hiện cuộc đời của ca sĩ, qua những ký ức của nhân vật chính khi về già và sắp qua đời.

Không! Không gì cả
Không! Tôi không có gì để hối tiếc
Kể cả những điều tốt đẹp tôi từng làm
hay cả những điều tồi tệ, tất cả đối với tôi cũng như nhau thôi.

Không! Không gì cả.
Không! Tôi chẳng hối tiếc gì
Tất cả đã phải trả giá, cuốn trôi và quên lãng
Quá khứ ư, tôi chẳng quan tâm

Với tất cả những kỷ niệm
Tôi đã thắp lên ngọn lửa
Những nỗi khổ đau và những niềm vui thú
Tôi cũng chẳng cần đến nữa

Cuốn trôi đi những cuộc tình
Với tất cả mọi rung động
Cuốn trôi đi mãi mãi
Tôi hồi sinh từ con số không

Không! Chẳng gì hết
Không! Tôi đâu hối tiếc gì
Kể cả những điều tốt đẹp tôi từng làm
hay cả những điều tồi tệ, tất cả đối với tôi cũng như nhau thôi.

Không! Không gì cả
Không! Tôi chẳng có gì phải hối tiếc
Vì cuộc đời tôi, vì niềm vui của tôi
Ngày hôm nay, tôi bắt đầu với anh.

PS: Cũng không cố tình nhưng có 2 đoạn tự dưng đọc lại thấy dịch như thơ

non-rien-de-rien-01

 

Non! Rien de rien …
Non! Je ne regrette rien…
Ni le bien qu’on m’a fait
Ni le mal tout ça m’est bien égal!

Non! Rien de rien …
Non! Je ne regrette rien…
C’est payé, balayé, oublié
Je me fous du passé!

Avec mes souvenirs
J’ai allumé le feu
Mes chagrins, mes plaisirs
Je n’ai plus besoin d’eux!

Balayés les amours
Avec tous leurs trémolos
Balayés pour toujours
Je repars à zéro …

Non! Rien de rien …
Non! Je ne regrette nen …
Ni le bien, qu’on m’a fait
Ni le mal, tout ça m’est bien égal!

Non! Rien de rien …
Non! Je ne regrette rien …
Car ma vie, car mes joies
Aujourd’hui, ça commence avec toi!

[Dịch lời bài hát] Les Oiseaux Qu’On Met En Cage

Bầy chim bị nhốt trong lồng

(Trong bài hát này tìm ra được 1 từ rất hay nhé: “Amis à la vie à la mort”)

(trích đoạn trong vở Notre Dame de Paris)
Trình bầy: Garou, Helene
Dịch nghĩa tiếng Việt: Đoàn Minh Hằng

[Esmeralda]
Bầy chim bị nhốt trong lồng, chúng có còn bay được nữa không?
Bọn trẻ bị ngược đãi, chúng còn có thể yêu được nữa không?
Em là con chim nhạn, đến cùng mùa xuân.
Em chạy qua những lối nhỏ giữa những hàng cây, hát những bài ca Gypsy.
Anh ở đâu người rung chuông? Anh ở đâu Quasimodo?
Hãy dến cứu em khỏi những dây trói, hãy phá tan những thanh sắt quanh em.

[Quasimodo]
Em ở đâu Esmeralda của tôi? Em trốn ở đâu khỏi tôi?
Đã ba ngày rồi anh không còn nhìn thấy em quanh đây.
Có phải em đã ra đi thật xa với người thuyền trưởng dễ mến, không cần hẹn ước, không cần đính hôn, như trong đạo Pagans?
Hay là em đã mất rồi, không lời nguyện cầu, không một vòng hoa? Đừng bao giờ để cho linh mục chạm vào thân thể em.

[Esmeralda]Nhớ anh một ngày hội
[Quasimodo] Nơi anh bị giam trong chiếc bánh xe
[Esmeralda] Và em đã đưa cho anh một chút nước
[Quasimodo]Anh cảm thấy muốn khuỵu chân xuống.

[Cả hai]
Và ngày đó chúng ta trở thành những người bạn sống chết có nhau. Có một điều gì đó mạnh mẽ bền chặt kết nối giữa hai chúng ta.
Bầy chim bị nhốt trong lồng, chúng có còn bay được nữa không?
Bọn trẻ bị ngược đãi, chúng còn có thể yêu được nữa không?

maxresdefault

======

Les oiseaux qu’on met en cage
Peuvent-ils encore voler ?
Les enfants que l’on outrage
Peuvent-ils encore aimer ?

J’étais comme une hirondelle
J’arrivais avec le printemps
Je courrais par les ruelles
En chantant des chants gitans

Où es-tu sonneur de cloches
Où es-tu mon Quasimodo ?
Viens me sauver de la corde
Viens écarter mes barreaux

Quasimodo (sur une gargouille):

Où es-tu mon Esmeralda
Où te caches-tu de moi ?
Voilà au moins trois jours déjà
Qu’on ne te voit plus par là

Es-tu partie en voyage
Avec ton beau capitaine
Sans fiançailles, sans mariage
Comme à la mode païenne ?

Serais-tu morte peut-être
Sans prière et sans couronne ?
Ne laisse jamais un prêtre
S’approcher de ta personne

Esmeralda:

Souviens-toi d’un jour de foire

Quasimodo:

Où l’on m’avait mis à la roue

Esmeralda:

Quand je t’ai donné à boire

Quasimodo:

Je suis tombé à genoux

Les deux:

On est devenus ce jour-là
Amis à la vie à la mort
Il se passe entre toi et moi
Quelque chose de tell’ment fort

Les oiseaux qu’on met en cage
Peuvent-ils encore voler ?
Les enfants que l’on outrage
Peuvent-ils encore aimer ?